Ur veya Tümör – Kist Nedir?

UR VEYA TÜMÖR NEDİR? KİST NEDİR?
İnsan dokularını oluşturan hücrelerin bölünüp çoğaldığını ve böylece büyüme ve gelişmenin yer aldığını belirtmiştik. Hücrelerdeki bu çoğalma normalde yaşa ve şartlara göre belirli bir tempoda geli­şir. Bazen de çeşitli nedenlerle hücreler normalin üstünde ve anor­mal bir şekilde çoğalma gösterirler. Bu anormal büyümeler ve çoğal­malar vücudun muhtelif yerlerinde, muhtelif şekil ve büyüklüklerde olabilirler.


işte, normal gelişim kuralına aykırı olarak ve bulunmaması gere­ken bu gibi fazlalıklara kümelere veya yığınlara (şişkinliklere) UR veya tıp dilinde TÜMÖR denir. Ancak, burada hemen aydınlatmamız gereken bir husus vardır. Her büyüme veya kütle, kesin ve yüzde yüz bir ur sayılmaz. Bir gerçek urlar vardır, bir de gerçekte ur olmayan yalancı büyümeler vardır, iltihabı bir nedene bağlı olarak meydana gelen şişmeler ur değildir, örneğin, diş koku iltihabı sonucu diş şişmesi veya apsesi gibi. Elde, ayakta çarpma veya burkulma sonucu şişmeler ur değildirler. Bunlar irin, kan veya su toplanması sonucu yer alan şişmelerdir ve bir süre tedaviden sonra sönerler, yok olur­lar. Gebeliğe bağlı olarak rahmin veya göğüslerin büyümeleri ur de­ğildir.

Şu halde, hakiki bir ur, hücrelerin normalin üstünde büyümele­ri, çoğalmaları ve dolayısiyle dokuların fazlalaşması sonucu görülen şişliktir. Urlar parmaklar arasında muayene edildiklerinde, değişik de­recelerde sertlik hissi verirler.
Diğer taraftan, bir kese veya zar içinde birikmiş kan, koyu sıvı veya yağ kümeleri de şişkinlik doğururlar. Ancak, bunlar ur değildir­ler. Bunlara KİST diyoruz. Deri altında oluşmuş yağ kistleri bulunan buna bir örnek olarak gösterilebilir.

Urların Türleri

URLARIN TÜRLERİ
Biraz evvel belirttiğimiz gibi, urlar, hücrelerin normalin üstünde bir çağalma sonucu oluşan büyümeladir. Büyüklükleri ve şekilleri de­ğişik olabilirler.
Urlar yapıları ve karakterleri talkımından 2 büyük gruba ayrılırlar:

1-iYi HUYLU veya SELİM URLAR
2- KÖTÜ HUYLU veya HABİS URLAR

iyi ‘huylu (selim urlar) normal doku yapısına büyük bir benzerlik gösterirler ve kökenini aldığı dokunun karakterini benimserler. Genellikle yavaş büyürler. Oluştukları yerin veya organın çalışma dü­zenini bozarlar ve çevresinde yer almış dokulara baskı yaparak ağrı verirler ve zararlı olurlar. Ancak, bunların etki dereceleri urların bü­yüklüğüne ve oluştukları yerlere göre çok değişiklikler gösterirler. Genellikle, ölüme sebep olmazlar, lokal kalırlar ve bazen de kendilik­lerinden küçülürler.
Urlar iyi huylu veya kötü, huylu olsun, hangi doku veya organdan kökenini almışlarsa ona göre adlandırılırlar, örneğin, adale (kas) hücrelerinden kökenini alan selim urlara MYOM denir. Kadınlarda ra­him adalesinden kökenini alan Myomlara sık rastlarız. Rahim myomlarının her zaman ameliyatla çıkarılması gerekmez. Böyle bir karar­da mycmun yeri, büyüklüğü, sayısı ve etkileri rol oynar. Çok kereler tedavi ile ve zamanla myomun büyümesinin durdurulduğu ve küçülmeğe başladığı görülmüştür. Böyle durumlarda hücrelerin çoğalması duru­yor ve mevcutlar yavaş yavaş ölerek yok olurlar ve sonuç olarak ur küçülmüş olur. Diğer bir örnek de, salgı yapan bezlerden (endokrin bezlerinden) kökünü alan selim urlara ADEN OM: denir. Meselâ, tiroid bezinden kökünü alan adenomlara da kadınlar da sık rastlanır.
Şu hakle, iyi huylu (selim urlar) yavaş büyürler, doğuracağı za­rarlar, urun büyüklüğüne, yerine, şekline ve komşusunda (çevresin­de) yer alan organlara bağlıdır. Bunların tedavilerinde her zaman ame­liyat gerekmez. Çok defa tıbbî tedaviler iyi sonuçlar verir.Kötü huylu (habis urlara) gelince; bunlarda hücreler İyi huylula­ra oranla çok daha süratle çoğalırlar. Bunlar bölünme ve çoğalma­larında hiçbir yasa ve kural dinlemezler. Anarşik bir şekilde çoğalıp ve yayılırlar. Hudut dinlemezler ve yere dökülen bir kova suyun yayıl­ması gibi çeşitli yönlere yayılırlar. Bir tank gibi önüne gelen organ ve dokuyu tahrip ederler. Habis urlardaki hücrelerin şekilleri ve çap­ları anormal bir durum alırlar, özellikle çekirdekleri anormal ve tipik hüviyete bürünürler.
Habis urların diğer bir özelliğide yavrulamaktır. Buna METASTAZ yapmak denir. Bulunduğu yerlerden uzak, vücudun diğer kısımlarına atlayabilirler. Bu ise şöyle olur; hudut dinlemiyen ve yayılan habis urların hücreleri komşudaki kan damarlarını ve lenf yollarını tahrip ederler ve bu anarşik hücrelerden bir kaçı olarak kana veya lenf yollarına girerek vücudun başka ve uzak bölgelerine taşınırlar ve yeni oturduk­ları yerlerde çoğalmaya devam ederek, oralarda aynı nitelikte ve ka­rakterde urlar meydana getirirler, işte bu elaya yavrulamak veya me­tastaz yapmak denir.
Deri, ,kemik, sinir, kas ve tüm organlar gibi kan yapıcı dokular­dan ve vücuttaki bütün dokulardan selim ve habis urların çıktığı gö­rülmüştür. Ancak, bazı dokuların selim urlarına nadir olarak, habis ur­larına ise olağanüstü seyrek rastlanırken, bazı dokuların selim urları­na, bazılarının ise habis urlarına daha sık rastlanmaktadır.

Kanser Nedir?

KANSER NEDİR?
Hücrelerin anormal bir şekilde çoğalması sonucu urların meyda­na geldiğini söylemiştik. Bu urların da iki türü olduğunu, bir kısmı iyi huylu olarak (selim urlar), bir kısmının da kötü huylu (habis urlar) oldu­ğunu da belirtmiştik.
Vücudun değişik yerlerinden, dokularından kökenini alan habis karakterli urların bir kısmıma KANSER bir kısmına da SARKOM denir. Kanda dolaşan hücrelerin habişleşmesine de LÖSEMİ denmektedir. Bazıları buna yani lösemiye KAN KANSERİ de derler.

Kanser İle Sarkom

KANSER İLE SARKOM ARASİNDA NE FARK VAR?
Gerek kanserin ve gerekse Sarkomun habis karakterli urlar ol­duğunu belirttik. Aralarındaki fark habis urun hangi dokudan veya or­gandan kökenini aldığıdır.

İnsan vücudunu örten ve saran ciltten çıkan habis urlara KAN­SER denir. Deri kanseri gibi. Yine insan vücudu içimde yer alan or­ganlardan içinde boşluk bulunan ve bu boşluğu kaplayan, örten ta­bakadan çıkan habis urlara da kanser denir, örneğin, mide kanseri, bağırsak kanseri, mesane kanseri, akciğer kanseri ve rahim kanseri gibi. Bir de vücutta yer alan ve salgı (ifraz) yapan bezlerden (gud­delerden) kökenini alan habis urlara kanser denmektedir, örneğin, göğüs (meme) kanseri, yumurtalık kanseri, tiroid kanseri, prostat kanseri gibiler.

Diğer taraftan insan vücudunda çeşitli dokuları birbirlerine bağıanan ve adına bağ dokusu denilen yapılardan, kas (adale) dokusun­dan, kemiklerden kıkırdaklardan ve yağ dokusundan kökenini alan habis urlara da SARKOM denir.
Aynı organdan hem kanserin ve hem de Sarkomun çıktımı görül­mektedir. Buna bir örnek olarak rahmi ele alalım. Bilindiği gibi rahim (döl yatağı) kadınlar da bulunur ve armut biçimindedir. Ortasında bir boşluk vardır. Gebelik yer aldığı zaman çocuk bunun içimde büyür, gelişir. Rahmin boşluğunu saran kalın duvarı adaleden (kastan) ya Pimıştır. Şimdi, rahim içi, boşluğunu döşeyen, kaplayan zardan çıkan habis ura rahim kanseri diyoruz. Kökenini rahmin kalın adale duva­rından alan habis ura ise rahim sarkomu denir. Şu halde, bir kere daha belirtelim, Kanser ile Sarkom arasındaki fark habis urun çıkış yerine göre adlandırılmalarıdır.

Her ne kadar kanserler ve Sarkomlar aynı prensip altında topla­nırlarsa da yani her ikisi de habis urlar iseler de, bunların her birinin kökenini aldığı yere göre ayrı ayrı adlandırılmışlardır, tıp dilinde.
Tıp’da cinsi ve adı ne olursa olsun habis tümörlere genel olarak veriien ve kullanılan ad kanserdir. Bu nedenle biz de, bundan son­raki bölümlerde (zorunluk olmadıkça) ayrıcalık gözetmeden ve tıp dilindeki adını kullanmadan, kanser olarak adlandıracağız bu hasta­lığı.Şu halde bu bölümü özetlersek, nedeni ine olursa olsun, önemli veya önemsiz hafif veya ağır olmak üzere her şekil ve derecede in­san sağlığını bozan tüm durum ve şartlara genel olarak hastalık di­yoruz Selim veya habis urlar da (ister kanser, ister sarkom cinsi ol­sun) birer hastalıktır.

Diğer taraftan hiçbir şekilde ur mevcut bulun­madan, soğuk algınlığının, mikropların, virüslerin, hormona! bozukluk­ların, düzensiz beslenmenin, ruhî bunalımların gibi, daha bir çok ne­denlerle sağlının bozulmasına da hastalık diyoruz. Meselâ, mide, kalp, şeker, romatizma, ve benzerleri hastalıkları gibi.

Normal ve Değişik Tiplerde Kanser Hücreleri

Kanser yeni bir hastalık değildir ve milattan asırlarca önce bi­linen bir hastalıktır. Böylece, eski bir tarihçesi vardır. Nedenini öğ­renmek için çok çalışmalar yapılmıştır ve halen de yapılmaktadır. Birbirinden çok farklı nedenlerin nasıl oluyorda hücrelerde aynı değişmeyi meydana getirdikleri halâ da tartışma konusu olmaktadır. Bunlara değineceğiz.
Genellikle, yurdumuzda halkımız kanseri kötü ve öldürücü bir hastalık olarak kabul etmektedir. Bunun nedeni ise, konu komşudan, anlatılan hikâyeler, tedavide geç kalınmış ve ilerlemiş vak’alar ve en önemlisi bu konuda halkın genel bilgi ve eğitim noksanlığıdır. Halkı­mız hastalıklara ve özellikle bulaşıcı hastalıklara karşı ise eğitilmiş­tir ve uyanıktır. Bu nedenle, halk genellikle temizliğe önem vermekte, mikroplardan, kirli araçlardan ve zararlı besin maddelerinden uzak kalmasını, sıcaktan ve soğuktan korunmayı bilir. Yine halkımız öğ­renmiştir ki, bir hastalığı, başında önlemek ve tedavi etmek ilerlemiş bir vak’ayı tedavi etmekten çok daha kolaydır. Bu nedenle, ilk şikâ­yet başlar başlamaz hemen hekime veya hastaneye koştuklarını “her gün artan bir oranda görmekteyiz.Kansere gelince; halkın bu hastalık hakkında bilgisi yeterli de­ğildir, nelere dikkat etmesi gereklidir. Hastalığın ilk belirtileri nelerdir? hu­susu yeteri kadar öğretilmemiştir kanısındayız. Bunun sonucu ola­rak da, kanser hastalığında artma görülürken, bulaşıcı hastalıklarda bir gerileme göze çarpmaktadır. Kanseri bilmek, tanımak ve ön­lemek için önce neler kansere sebep olur? Kanserin belirtileri nelerdir? Ne zaman bir doktora veya hastaneye gitmek herzaman gerekir?

Kanserin Sebepleri Ve Kanseri Etkileyen Faktörler

KANSER SEBEPLERİ VE KANSERİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Kanserin sebepleri ile ilgili olarak çeşitli görüşler öne sürülmüş, araştırmalar yapılmıştır. Halen de bu alanlaraa dünyanın bir çok yer­lerinde çalışmalar sürdürülmektedir. Her ne kadar, kanserin gerçek nedeninin bulunduğu iddia edilemez ise de, kanserin oluşumunda etkisi bulunan bir çok faktörler tanınmaktadır. Bugün, insanlar da kansere yol açtığı tanınan faktörler olarak arasında büyük bir kısmını KARSINOJENLER teşkil etmektedir, (Korsinojen kanser yapan de­mektir)Ancak sürekli çalışmalar ve deneyler karsinojenlerln sayısını her gün biraz daha arttırmaktadır.

Yaşın Kanserle İlgisi Varmıdır?

YAŞIN KANSERLE İLGİSİ VARMI?
Kanser her yaşta görülebilir ise de genel olarak orta ve ileri yaş hastalığıdır. Doğrusunu isterseniz, 6 ile 16 yaşları arasında insanla­rın habis urlara karşı bir bağışıklık bulunduğu genel olarak kabul edilmektedir. Bununla beraber bu yaşlarda da tek tuk vak’alara rastlanmaktadır, hatta daha küçük yaşlarda, dahi, şu halde, hiç bir yaş grubu kansere karşı bağışık değildir demek çok daha doğrudur. Ancak, istatistiklere göre, görülme oranı olarak çocuklarda çok düşük iken, orta ve özellikle ileri yaşlarda bu oran bir bayii yükseklik göster­mektedir.
Çocuklarda görülen bazı tür kanser vakaların nedenine gelin­ce; çocuğun anne rahminde oluşur ve gelişirken gebe annenin aldığı veya kullandığı bazı tür ilâçlar veya dış etkiler sebep teşkil etmek­tedir. Şöyle ki, ana rahminde ilk oluşum çağında vücudun temelini kurmakta olan hücreler, normal bir düzen içerisinde çoğalırlar ve kendilerine benzeyen hücreler arasında yer alırlar. Bu sırada gebe anneyi etkileyen dış ve iç faktörler bazen bir kaç hücrenin kendileri­ne benzemeyen ve yabancı olan hücre kümeleri arasına sıkışıp kal­malarına sebep olur. Yolunu şaşırıp ve orada bulunmaması gerekir­ken, yabancı çevrede kalmış olan bu hücreler, doğumdan yıllar son­ra çeşitli etkiler altında, günün birinde birden bire canlanırlar ve anormal bir biçimde büyümeye başlar ve azgınlaşırlar. (Böylece ha­bis bir tümör ortaya çıkmış olur.

Kadın Ve Erkek Arasındaki Kanser Farkı

KANSER AÇISINDAN KADINLA ERKEK ARASINDA FARK VARMI?
Kanserin bir hücre hastalığı, hücre anarşisi olduğunu söylemiş­tik, üreme (cinsiyet) sistemi dışında anatomik yapı itibariyle kadın­la erkek vücudu arasında fark yoktur. Bu itibarla kadınlarda özellik­le göğüs ve rahim kanseleri, erkeklerde de akciğer ve prostat kan­seri sık rastlanan kanserlerdendir. Böyle olmakla beraber, cinsel or­gan kanserleri dışında, bazı kanserler erkeklerde, bazıları ise kadınlarda daha sık olarak görülmektedir. Nedenini izah her zaman kolay ol­mamaktadır.

Kanser Açısından Irk Veya Nesil

KANSER AÇISINDAN IRK VEYA NESİL
Bazı tür kanserlerin bazı ırklarda, diğerlerine göre daha fazla görüldüğü bir gerçektir. Bu husus eskiden beri olarak bilinmektedir, örne­ğin, mide kanseri en çok Japonlarda en az Uganda; da, akciğer kan­seri en çok İngiltere’de en az Abadan da görülür, (»kuşkusuz bu o ülkenin nüfus oranına göredir). Diğer taraftan, dünyanın neresinde olursa olsun, gırtlak kanseri en çak Japonlarda, lösemi musevilerde görülmektedir. Kuşkusuz ırklar arasında bu farklar dikkate alınır­ken, jenetik ve çevre faktörlerini, alışıla gelmiş âdetlerini de unut­mamak gerekir.

Kanser İrsi Bir Hastalık mıdır?

KANSER İRSİ BİR HASTALIK MIDIR?
Bilindiği gibi bazı hastalıkların irsî (soyaçekim veya katılım)olduğu kabul edilmiş ve bu hemen herkesçe de bilinen bir husus­tur. Meselâ, şeker hastalığı, kalp hastalığı gibi. Nitekim son zaman­larda Ameika’da açıklandrığına göre mide ve on iki parmak ülserleriınin de irsî olduğu ileri sürülmüştür.
Bu nedenle, kanser açısından en çok sorulan soru şudur: Kan­ser irsi midir? değil midir?
Tecrübe hayvanlarında bazı tür kanserlerin irsî olduğu kanıtlan­mıştır. İnsanlar da ise, ancak sayılı bir iki tür kanserin Mendel kanu­nuna göre çocuğuna geçtiği görülmüştür. Bu itibarla genel olarak kanserin irsî bir hastalık olduğu görüşü yeteri kadar açıklık kazanıp doğurulanmamıştır. Zira, hastalığın irsen mi geçtiği veya sonradan çeşitii faktörlerin etkileriyle mi ortaya çıktığını kanıtlamak kolay ve mümkün değildir.
Şu halde bugün için kanserin genel olarak irsî bir hastalık ol­madığını ve ayrıca temasla bir insandan diğerine geçmediğini söy­leyebiliriz.
Bununla beraber, özellikle bazı tür kanserlerin aynı ailede daha sık görülmesinin de sadece bir tesadüf olmayacağını kabul etmek gerek O halde nedir işin esası?
Biliyoruz ki anne ve babaya ait cinsel tohum hücrelerinin çekir­dekleri içinde bir çok nitelik, benzerlik ve karakterleri taşıyan kronozomlar mevcuttur. Bu nedenle doğan çocukların saçları, göz renk­leri, burun şekilleri, huyları gibi bir çok özellikler aynen anneye, ba­baya veya büyük anne, büyük baba, dayı veya amcaya, benzerler. Bugün kanser ile ilgili olarak kabul edilen husus şudur: Bu nitelik ve karakterler gibi kansere karşı bir meylin (yaratılıştan gelen yete­neğin) de geçtiği üzerinde durulmaktadır. Böylece kansere karşı meyiili ailelerin görüldüğü kabul edilmektedir. Ancak şu hususu ke­sinlikle belirtmek gerekir. Kanser hastalık ortaya çıkması için tek başına ailede mevcut olarak meyil yeterli değildir. Daha önce de söyledi­ğimiz gibi kanser hastalığı bir çok faktörlerin bir araya gelmeleriyle ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan yakın veya uzak ailesi içinde hiç kanser görülmemiş kişilerde de kanser görülmektedir.
Şu halde, ailesinde kanser görülmüş kişiler, bende de kanser var veya bende kanser olacağım korkusuna kapılmamalıdır. Zira, devamlı korku ve nasta olmak heyecanı fayda değil, çok ve hem de pek çok zarar verir.

Meme Kanserinin Teşhisi Ve Tedavisi

Teşhis: Görüntüleme yöntemleri ile memede kitle saptandık­tan sonra ilk yapılması gereken işlem doku tanısı elde edilmesi­dir. Her ne kadar iğne biyopsisi ile tanı için yeterli materyal el­de edilebilse de tercih edilen yöntem truecut biyopsi veya gele­neksel biyopsidir. Meme kanserinde biyopsi materyalinin pato­lojik incelemesinde tümör büyüklüğü, histolojik tip, grade, cer­rahi sınırın durumu, östrojen/progesteron reseptör durumu, HER2/neu pozitifliği indeksi belirtilmelidir.


Bilim adamları yeni sondalar, gen testleri ve akıllı ilaçlarla meme kanseriyle savaşta önemli mesafeler alıyor. Yeni bulunan yolla, sağlıklı bölgeye en az zarar verilerek, sadece kanserli böl­ge vücuttan almıyor. Bu işlemi takiben yapılan radyoterapi ile de, kanserin yeniden oluşması önleniyor. Ameliyat göğsün ko­la yakın alt kısmından açılan bir kesikten yapılıyor ve böylece, operasyon sonrası oluşan istenmeyen yara izleri de en alt düzeye indiriliyor. Üçüncü yenilik ise bulunan ilaçlar. Genetik ko­dun nasıl işlendiğinin her geçen gün daha detaylı olarak ortaya çıkmasının da bunda büyük payı var. Böylece, kanser hücreleri­ne direkt olarak etki eden ilaçlar bulunuyor. Bu ilaçlar mevcut­ların sevimsiz yan etkilerinden arınmış olduğundan, hastalara da umut aşılıyor.

HORMON REPLASMAN TEDAVİSİ VE MEME KANSERİ
Yakın zamanda, ingiltere’de bir grubun yaptığı ve ülkemiz­de de yansımaları olabilecek “Milyon Kadın Çalışması” yayım­landı. Bu çalışma, Hormon Replasman Tedavisi (HRT) kullanan ve meme kanseri riskiyle ilgili endişe duyan kadınlara öneriler­de bulunmanıza yardımcı olmayı amaçlayan bilgiler içermekte­dir. İngiltere’deki İlaç Güvenilirlik Komitesi ve bu komitenin HRT’deki uzman çalışma grubu çalışmayı gözden geçirdi.
Bu incelemeye göre: Sadece östrojen içeren ilaçlarla ilişkili, meme kanseri riskindeki artış “küçük” olarak tanımlanmakta­dır. Kombine, yani östrojen ve progestin kullanımıyla ilişkili ar­tan meme kanseri riski, sadece östrojen tedavisine göre daha azdır.

Bazı ilaçlar da, meme kanseri riskini anlamlı olarak, tek başı­na östrojenden biraz daha fazla ama kombine HRT’ye göre da­ha az bir miktarda artırmaktadır.
Meme kanseri riskindeki artış, tedaviye başladıktan sonra 1-2 yıl içinde, kullanılan HRT’nin tipi ne olursa olsun başlamaktadır.

Meme kanseri riskindeki azalma, HRT durdurulduktan son­ra düşmeye başlamakta ve beş yıl içinde, hiç HRT almayan bir kadınla aynı düzeye ulaşmaktadır.
HRT ile ilgili uzman çalışma grubu, aşağıdakileri önermek­tedir:
Kısa dönem ve menopoz semptomlarını iyileştirme amaçlı uygulanan HRT’de, pek çok kadın için faydalar, risklere ağır basmaktadır.

Daha uzun süreli kullanımlarda, kadınlar yan etkiler ve ar­tan meme kanseri olasılığı ile ilgili bilgilendirilmelidir.
HRT’ye başlama kararı, bireysel bazda değerlendirilerek ve­rilmeli ve tedavi düzenli olarak, yani en azından yılda bir kez, tekrar gözden geçirilmelidir. Tekrar tekrar bunun önemine de­ğinmek zorunluluğu hissediyorum.
Kombine HRT için, kanser de dahil olmak üzere dölyatağı iç yüzeyinde hastalık riskindeki düşüş, artan meme kanseri riski­ne ağır basmaktadır.

Konu edilen “Milyon Kadın Çalışması”nın sonuçları, kadın­ların tedavisinde acil bir değişikliği gerektirmemektedir.
HRT’yi bırakmak veya halen aldıkları tedaviyi değiştirmek isteyen kadınlar, hekimleriyle tedavi alternatiflerini tartışmalı­dırlar. Tüm kadınların, meme konusunda bilinçli olmaları ve 50 yaşından itibaren bu açıdan gözlem altında olmaları önemlidir.

İlaç Komitesi ve HRT ile ilgili uzman çalışma grupları, yeni veriler ışığında, hastayı dikkatli izleme ile HRT’nin güvenilirli­ğini koruduğunu belirtmektedir. Uzun dönem risklerle ilgili önemli bilgiler, Temmuz 2002′de, WHO çalışmasının bir kolu­nun sonuçlarıyla ve durdurulmasıyla bildirilmiştir. Bu yeni bil­giler, koroner kalp hastalığı, inme ve yumurtalık kanseriyle ilgi­li veriler içermektedir.
Bu geniş ölçekli çalışma ve bulgular tanınmış tıp dergisi Lan-cet’de yayımlanmıştır. Bu gözlemsel çalışma, değişik HRT tiple­rinin İngiltere’de yaklaşık 1 milyon postmenopoza kadın üze­rindeki meme kanseri görülme oranını araştırmaktadır. Sonuç­lar, dünyaca saygınlık kazanmış tıp dergisi JAMA’da yayımla­nan, bu konudaki araştırma sonuçlarıyla benzerlik göstermekte­dir.

Bu çalışma, HRT’nin meme kanseri riskinde zamana bağlı bir artışa neden olduğunu onaylamakta ve HRT bırakıldıktan sonra riskin düşmeye başlayarak, beş yıl içinde hiç HRT alamayan bir kadının riskiyle eşitlendiğini göstermektedir. Sadece östrojen içeren ürünlerdeki riskin ölçüsü de belirlenmiştir. Kombine HRT kullanımı için risk, sadece östrojen grubuna göre anlamlı olarak düşüktür.
Çalışma, daha özel olarak şunları göstermiştir:
Sadece östrojen tedavisi veya kombine HRT’nin farklı özel ilaçlar veya uygulama yollarının meme kanseri açısından farklı sonuçları olduğunu gösteren hiçbir kanıt yoktur.

5 vede 10 yıl kombine HRT kullanımı ile oluşan ilave meme kan­seri vakalarının “Milyon Kadın Çalışması”nda tahmin edilen sayısı, WHO çalışması ile neredeyse aynıdır.
HRT ile İlgili Karar Verirken
Tüm kadınlar için, tedavinin risk ve fayda dengesi dikkatle değerlendirilmelidir. Kararlar bireysel bazda değerlendirme ya­pılarak verilmelidir. Bu nokta çok önemlidir. Kendi kendinize karar vermeyin, mutlaka kadın doktoruna danışarak beraberce karar verin. Kadınlar, meme kanseri riskindeki artış ve diğer yan etkilerle ilgili bilgilendirilmelidir.

Kanser Belirtileri Ve Erken Teşhis

KANSER BELİRTEÇLERİ VE ERKEN TEŞHİS
Son yıllarda geliştirilen “tümör marker” denen “kanser be­lirteçleri” Türkiye’de de oldukça yaygın olarak ve başarı ile kul­lanılmaktadır. Tümör belirteçleri, organizmadaki kanser türü olayların varlığının işareti olan biyolojik değişiklikleri saptarlar. Kanser varlığında veya bazı iyi huylu urların oluştuğu durum­larda vücudun cevabı olarak hastaların kan, idrar veya dokula­rında saptanabilirler. İdeal tümör belirteci sadece tümör tarafın­dan üretilmeli, ölçülebilen seviyelerde salgılanmalı, taramada kullanılabilmeli, tümör kütlesi ile değersel bağlantı göstermeli, tedaviye cevabı yansıtmalıdır. Burada en önemli nokta bu belir­teçlerin teşhis koymada hekime çok yardımcı olmasıdır. Bunlar sayesinde kanser çok küçükken belirlenebilmektedir. Özellikle elle yapılan klinik muayenede ve ultrasonografide görülemeyen kanser odaklarının erken dönemde teşhisine yardımcı olmakta­dır. Hasta sadece biraz kan vererek bu tarama yapılabilmekte­dir.
Son 20 yılda yeni tümör belirteçleri bulunmuştur. Günü­müzde tümör belirteçleri jinekolojide daha çok tedaviye cevabı değerlendirmek ve hastalıkların tekrar edişlerini kontrol etmek için kullanılmaktadır. CİN ile dölyatağı ağzı kanseri ayrımında; antisitokeratin, düz kas aktin (SMA), kollajen tip IV, CEA kulla­nılmaktadır.
Dölyatağı ve içi kanseri ayrımında; HFMG-1, HFMG-2, kan grup antijenleri, CA 19.9 kullanılmaktadır.
Bazı kanser türleri ile diğer kanserlerin ayrımında; keratin, vimentin, glial fibriler asidik protein, CA-125, CEA teşhis koy­mak için hekimlere yardımcı olmaktadır.
Kanser antijen 12 vede 5 (CA 125): Klinik olarak yumurtalık kan­serli hastaların teşhis ve takibinde kullanılmaktadır. CA 125 dü­zeylerindeki artış sadece yumurtalık kanseri için spesifik değil­dir ve başka jinekolojik olmayan kanserlerde, gebelik, endomet-riosis, çok şiddetli geçen yumurtalık iltihabı ve absesi gibi has­talıklarda da yükselebilmektedir.
Lizofosfatidik asit (LPA): Yumurtalık kanserli hastaların asit sı­vısında bulunmuştur, büyük olasılıkla yumurtalık kanseri hüc­relerinin çoğalmasıyla yakın ilişkilidir. İlerlemiş hastalıkta has­sasiyet yüzde 100, yumurtalığa sınırlı hastalıkta hassasiyet yüzde 90, yumurtalık kanserinde yüzde 90 bulunmuştur.
CAl 5-3, özellikle ilerlemiş meme kanserinin tedavisinin iz­lenmesinde yararlıdır. Erken evre meme kanserinde nadiren yükselir. Yumurtalık, akciğer veya prostat kanserli hastalarda artmış olarak bulunabilir.
Kansinoembriyonik antijen (CEA): Yükselmiş CEA serum sevi­yeleri kalınbağırsak ve pankreas kanseri için tipiktir. Yumurta­lık urlarının çoğu CEA salgılar. CEA sıklıkla yumurtalıklara metastaz yapan meme ve GIS kanserli hastalarda bulunur. Ge­lecekte, çoklu belirteç kullanımı ve analizleriyle teşhis kolayla­şacak ve geliştirilebilecektir. Yeni teknolojiler yeni ve orijinal be­lirteç tanımlanmasına yardımcı olacaktır. Gelecek çalışmalar bu belirteçlerin rolünü daha iyi ortaya koyacaktır. Pek çok yeni be­lirteç geliştirilmekte ve değerlendirilmektedir.
Burada okuyucuya pratik bilgi verme gayesiyle hangi organ­lar için hangi testlerin yapılması gerektiğini sıralıyorum. Tabii bunların yapılmasına hekiminiz karar verecektir.
MEME için: CA 15-3, CEA, Sialik asit 5-Nükleotizal, Ferritin, LDH, GGT, kalsiyum, kan sayımı, sedimentasyon hızı, CA 549.
YUMURTALIK ve DÖLYATAĞI için: CA 125, CEA, CA 19-9, Beta- HCG, 5-Nükleotidaz, GGT, kan sayımı, sedimentasyon hı­zı, sialik asit (NANA), CA 50, Ca 72-4.
Eşinizde 50 yaş üstünde
PROSTAT için: PAP, PSA, Free PSA, GGT, alkali fosfataz, asit fosfataz, sedimentasyon hızı.
KALINBAĞIRSAK: CA 19-9, CEA, sialik asit (NANA), He-mogram, sedimentasyon hızı, dışkıda gizli kan CA
Bütün dünyada koruyucu hekimliğe önem verilmektedir. Çünkü bir hastalık, kanser dahi erken dönemde teşhis edilirse, tedavinin başarısı yüzde 100′dür. Bu nedenle hepimiz sağlığı­mıza özen göstermeli, çağımızın getirdiği modern tıbbi olanak­ları kullanmalıyız.

Kanser Hastalığının Diğer Özellikleri

KANSER HASTALIĞININ DİĞER ÖZELLİKLERİNE GELİNCE :
Bazı tür kanserler hayat seviyesi yüksek olan toplumlarda daha sık görülmektedir. Meselâ, meme kanseri gibi.Bazı tür kanserler hayat seviyesi düşük toplumlarda daha sık görülmektedir. Meselâ, rahim ağzı kanseri gibi. Şu halde kanser türlerinde sosyoekonomik fak­törlerin etkileri vardır. Burada önemli olan hijyenik şartlar, alışkanlık­lar, beslenme gibi etkenlerdir.

Bazı tür kanserler erkeklere göre kadınlarda, bazıları İse aksine kadınlara göre erkeklerde daha sık görülmektedir. Meselâ, her iki cin­siyette görülen ağız, gırtlak, mide, akciğer, karaciğer gibi organların kanserleri, genel dünyada kadınlara nazaran erkeklerde daha, sık görülmektedir. Diğer taraftan Amerika’da aynı organ kanserleri be­yazlarla, zenciler arasında fark göstermektedir.

İnsanlarda görülen kanser türleri ve oranları değil yalnız cinsi­yete, aynı zamanda coğrafi bölgelere göre de değişiklikler gösterir. Kuşkusuz, bununda yaşantı şartlarının, iklimin, beslenme ve giyimine alışkanlıkları gibi çeşitli faktörler rol oynarlar. Meselâ, İngiltere’de akciğer kanseri, Çinli’lerde gırtlak kanseri, Afrika yerlilerinde karaciğer kanseri, Japonlarda mide kanseri, diğer yerlere göre daha sık ve diğer ülkelere nazaran daha erken yaşlarda görülmektedir.

Kanserin diğer bir özelliği de, kanser hücreleri tarafından normal hormonlara benzeyen bazı hormonların, enzimlerin ve fibrin gibi sal­gıların oluşmasıdır. Kuşkusuz bu salgılar kanserli hastalarda bazı yan etkilere ve komplikasyoniara neden olmaktadır. Diğer taraftan bu fib­rin kanser hücreleri etrafını koruyucu olarak bir ağ veya koza oluşturarak, kanser hücrelerini dışa korur. Böylece kanser hücrelerinin parçalan­ması ve yok edilmesi güçleşir.

Kanserin Sıklığı Ve Görünme Oranı

Kanserin görülme ve tedaviden şifa oranlarında kullanılan ölçü (kriter) her yüz bin nüfusa göredir. Yani 100.000 nüfus da kaç kişi de aynı organ kanseri tesbit edilmiştir ve bunlardan kaçı şifa bulmuş ve kaçı ölmüştür. Dünyanın değişik bölgelerinde, kanserlerin’ değişik oranlarda görüldüğünü söylemiş ve örnekler vermiştik- Buna kanser coğrafyası denmektedir. Bu nedenle, çeşitli ülkelerin kanser ile ilgili yayınladıkları istatistikler bir birlerinden farklıdır, önemli olan Dünya Sağlık Teşkilâtı tarafından yayınlanan istatistiklerdir. Zira, bu örgüt dünyanın muhtelif ülkelerinden elde ettiği sayıları toplar, değerlen­dirir ve sonra yıllık genel istatistiği yayınlar. Bunun yanı sıra önemli bir örgütte, 1965 yılında kurulmuş olan Uluslararası Kanser Araştırma Kuruluşudur.Her ne kadar, insanlarda kanser her yaşta görülebilen bir hasta­lık ise de istatistiklere göre kanserin görülme oranı en fazla yatın ilkçağında veya son çağında görülmektedir. Laboratuvarlarda, deneyler sonucu hayvanlarda oluşturulan kanselerle, insanlarda gö­rülen ve kendiliğinden başlayan kanserler arasında farklar vardır. Bu nedenle, hayvanlarda oluşturulan kanser sayılarıyla, tedavi sonucu sağılanan şifa oranlarını insanlarda da kabul etmek kesinlikle mümkün değildir.

Kanser Hastalığı Artıyor mu?

Maalesef, evet artıyor.

1 — Gerek ülkelerde ve gerekse tüm dünyada hızlı nüfus artışı vardır. Kuşkusuz nüfus arttıkça da hastalığa yakalananların sayıları da artmaktadır. Diğer taraftan nüfus arttıkça yirmi beş (25) ve üstünde yaşı olan­ların sayıları da artmaktadır.
2 — Kanser kompleks bir hastalıktır. Daha önce de belirttiğimiz gibi birçok faktörlerin, nedenlerin ve şartların bir araya gelmesiyle kanser hastalığı ortaya çıkar. Nüfus arttıkça insanlar şehirlere daha çok göç ederler. Kalabalıklaşan şehirlerde kalorifer ve fabrika baca­ları daha çok tütmekte, artan taşıt araçlarından çıkan zehirli gazlar daha çok teneffüs edilmekte, üzüntüler ve sıkıntılar gibi sosyal etken­ler artmakta, kapalı eğlence salonları daha çok insanlarla dolmakta, içki ve sigara gibi zararlı alışkanlıklar daha çok yayılmaktadır. Böylece hastalığı etkileyici olduğu kabul edilen çeşitli faktörlerin yoğun­laşması, kanser vak’alarını artırmaktadır.

Kanserin Ön Belirtileri Nelerdir?

KANSERİN ÖN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Bugün okumamış köylümüzden, okumuş aydın şehirlimize kadar hepimiz sık görülen hastalıklar hakkında az veya çok bir bilgimiz var­dır. Bu hastalıkların ön belirtilerini biliriz ve hemen tedbir alırız.
Bütün vücudum kırılıyor, mafsallarım, adalelerim ağrıyor. Her halde dün banyodan sonra üşütmüşüm.
Midem iyi deyil, dilim paslı, karnımda gaz var, şişkinlik var. Her halde dün akşamki yemek ağır geldi,hazmedemedim.
İşte bu tür şikâyetlerimizi kendimiz yapar, kendimiz teşhis koyar ve sonra da alıştığımız ve bildiğimiz tedbirleri ve ilâçları alarak kendimiz tedavi etmeye çalışırız. Dahası var, eşimizi, dostumuzu her zaman te­davi etmeye kalkışır, öğütler veririz.

Göz Kanseri

GÖZ KANSERİ
Görme duyusunun alıcı organı gözbebeğidir. Ancak, göz deyince evvela gözbebeği ve sonra da gözün (göz kapakları, gözyaşı bezi ve kaşlar gibi) ilişkileri söz konusu olur. önemli olan gözbebeğidir.
Gözbebeğinin kanseri iki tiptir. Biri daha ziyade çocuklarda, di­ğeri ise yaşlılarda görülür. Çocuklarda görülen tip, 1974 yayınlarına göre Birleşik Amerika’da ortalama yeni doğan 20.000 çocuktan birin­de görülmekte ve her yıl takriben 200 yeni vak’a teşhis edilmektedir. Teşhisi uzman doktor tarafından özel âlet muayenesiyle sağlanır. Ge­rekirse röntgen ile. Erken teşhis edilen vakalarda tedavi ile hastalık yek edilir ve şifa yüzde 95′dir. Geç kalınmış ve ilerlemiş vak’alarda ameliyatla gözbebeğini çıkarmak gerekir.
Daha ziyade 50 vede 60 yaşları arasında görülen diğer tip ise, nisbeten daha yavaş gelişir. Teşhis ve tedavi metodları aynıdır. Erken teşhiste başarı, yüksektir.
Gözün ilişkileri (yani göz kapakları ve diğerleri) nin kanserleri nadirdir ve daha ziyade yaşlılarda görülürler.

Kulak Kanseri

KULAK KANSERİ


işitme duyusu, bize sesleri duyuran ve onların çeşitli karakter­lerini ayırt ettiren duyumuz olup bu seslerin alınmasına yarayan bir çok organların tümüne birden kulak adı verilmiştir. Yapı açışından kulağın 3 kısmı vardır: dış kulak, orta kulak ve iç kulak olarak
Orta kulak ile iç kulak başı meydana getiren kemiklerin içerisin­de yer almışlardır. Orta kulak ile iç kulak, içerisi hava dolu bir takım dolambaçlı boşluklardan ve zarlardan yapılmıştır. Bu boşlukların daha ziyade nezlelerine hat ve müzmin iltihaplarına sık sık rastlanmak­tadır. Bunların urlarına ve özellikle kanserleri fevkalâde nadirdir.

Çurun Kanseri

Koku almağa mahsus sinirler burun boşluklarının duvarlarında başlar. Burun da kulak gibi yapı açısından birkaç bölümden oluşur.Birincisi, yüzün ortasında yanakların arasında ve alnın altında bulu­nan parçasıdır ki, buna burun denir. Piramite benzeyen bu kısmın şekü ve büyüklüğü kişiden kişiye değişir ikinci bölümü, burun boş­luklarıdır. Bunlar önde burun deliklerine arkada yuta­ğa açılırlar, üçüncü bölümü ise, burun boşlukları olarak yanında bunun an sinüslerdir. Bu sinüsler, burun boşluğunu sınırlayan kemikler içinde bulunurlar ve hepsi birtakım dar veya geniş deliklerle burun boşluk­larına açılırlar. Şu halde burun ön parçası yüzümüzde, diğer boşluk­ları ve sinüsleri kafatasını oluşturan kemikler içinde bulunurlar.
Kulakta olduğu gibi burun boşluklarının ve sinüslerin sık olarak nezlelerine, had veya müzmin iltihaplarına rastlanmaktadır. Bunların da urlarına ve özellikle kanserlerine çok nadir olarak rastlanmıştır.

Ağız İçi Kanserleri

AĞIZ İÇİ KANSERLERİ
Sindirim borusunun ilk parçası olan ağız, girinti, çıkıntılı bir boş­luk olup alınan besin parçaları çiğnenir ve tükürük ile karışır ve yemek borusuna gönderilir. Bundan başka içinde tad alma duyusu organı olan dil bulunduğu gibi, burada gırtlaktan gelen ses, değişik kelime ve söz teline sokulur.
Ağız içinde, dudaklarda, dilde, diş etleri, yanaklar, yumuşak ve sert damak ile bademciklerde kanser görülebilir. Bunlar içinde en sık görülen dil ve dudak kanserleridir.
Bugün deri kanseri gibi ağız içi kanserleri de çabuk ortaya çıkartılabilen ve vaktinde teşhis edilebilen bir kanser türüdür. Bundan ötürü vaktinde yapılacak olan tedavi tam bir şifa sağlar.