Sindirim Kanalı

MİDE, sindirim aygıtının yemek borusu ile bağırsak başı arasında bulunan tek parçadan oluşmuş, torba biçimindeki bölümüdür. Vücudun karın boşluğunda diyaframın hemen altındadır. Yaklaşık 1,5 litre kapasitelidir. Yemeklerin girdiği üst bölümüne mide ağzı, bağırsaklara veren alt deliğine mide kapısı (pilor) adları verilir. Sindirim sırasında mide duvarları özsu salgılar. Bu su çok sayıda olan mide bezi tarafından yapılır. Suyun içerisinde tuz asiti, pepsin enziminin ön maddesi pepsinojen lipaz enzimi vardır.

Midedeki tuz asilinin besinlerle giren bakteriler ve daha bir çok küçük canlı üzerinde öldürücü etkisi vardır. Pepsin tuz asitinin hazırladığı asit ortamında proteinleri pepton haline getirir. Lipaz yağlara ve karbonhidratlara yağ asiline ve gliserine çevirir.

Midenin depo edici, öğütücü ve karıştırıcı görevleri vardır. Dakikada üç kez tekrarlanan kasılma dalgaları, midedeki besinlerin sindirim sisteminin bir sonraki bölümü olan onikiparmak barsağına geçmelerini sağlar. Besinler sindirilme yeteneğine göre midede 2-6 saat kalabilir. Su, mide ağzı ve mide kapısı arasından en kısa yoldan doğrudan doğruya barsaklara geçer. Mideden en çabuk çıkan maddeler karbonhidratlardır. Sonra proteinler en sonra da yağlar mideyi terkeder.

Sindirim Kanalı

Sindirim sisteminin mideden anüse kadar devam eden bölümü,bağırsaklardır. Uzunluğu 8-9 metre kadardır. Barsağın çeşitli bölümleri için değişik terimler kullanılır. İlk 2,5-3 metrelik bölümüne boş bağırsak (jejunum) sonraki bölümüne ise ileum adı verilir. İncebağırsak kalınbağırsakla T şeklinde birleşir. Sol tarafta körbağırsak vardır. Kahnbarsağın çıkan kalınbağırsak enine kalınbağırsak, inen kalınbağırsak, göden barsağı adları verilen bölümleri vardır. 1ncebağırsağın uzunluğu yaklaşık 5 metredir. İç yüzeyi sümüksel bir gömlekle örtülüdür. Gömleğin üzeri sindirilen besinlerin emilimini yapan tümörlerle kaplıdır.

Tümörler tarafından emilen besinler, kılcal damarlar ağı ve lenf daman aracılığıyle vücuda dağılır. Kalan artıklar kas tabakasını yaptığı sağımsal hareketlerle kalınbarsağa iletilir. Kalınbağırsağın uzunluğu 1.8 metredir. İncebağırsak çapının en fazla 3,5 cm. olmasına karşılık kulınbarsakta 6,.5 cm. ‘ye ulaşır. Burada yalnız su emilerek kana karışır. Artıkların geçiş hızı böylece daha da yavaştır.

Yemek Borusunun Yakıcı Maddelerle Yanması

Yemek borusu yanmalarında en büyük tehlike, kasların büzülmesi sonucu oluşan tıkanıklıklardır. Ayrıca, yanığın meydana getirdiği yara, çevre dokularda yapışıklıklara yol açarak, yemek borusunda lokmanın ilerlemesini sağlayan hareketleri ortadan kaldırır.

Genellikle alınan yakıcı maddenin değişimine göre bilirtiler hafif yanma duyusundan, bütünüyle yutmanın imkânsız hale geldiği durumlara kadar, değişim gösterir. Eğer olaya mide de katılırsa, hemen hemen bütün karın içi organlar ya da karın zarı yangılanabilir. Ayrıca yakıcı madde alan çocukların ağızlarında ve boğazlarında da şiddetli yanıklar oluşur. Dudaklar, ağız, yutak su ile dolar ve şişer. Yemek Borusunun Yanması

Eğer tedavi edilmeyecek olursa, çocuk bir kaç ay belirti vermeden durumu idare edebilir. Ancak ondan sonra yemek borusu kası giderek büzülmeye başlar ve tıkanıklık geliştikten sonra artık müdahale etmek güçleşir. Yemek borusu kısılır. Bütün yemek borusu adeta bir ip parçası gibi yapışıp kalır. Onun için zamanında hekime başvurarak genişletici tedavilere başlamak gerekir. Şiddetli yanıklarda çocuk acilen hekime götürülmelidir.

Ancak orta derecede yanıkta farkına vanlmayabilir. Bu ise sonuçta tehlikeli durumlara yol açar. Yakıcı madde (asit, alkali) zehirlenmelerinde neler yapılması gerektiğini bütün aile bilmelidir. Yakıcı madde içen çocuklar kesinlikle kusturulmaz. Çünkü, girerken yakan madde kustururken bir kez daha yakıcı etkisini göstererek haraplanma devam eder. Zamanında ve gecikmeden hekime iletmek ilk görevdir.

Bağırsak ve Mide Gazları

Mideden makata kadar uzanan sindirim borusuna bağırsak adı verilir. Bağırsaklarda gaz oluşması; hazımsızlık, sancı ve şişliğe sebep olur. Bu durum yenen yiyeceklerden, üşütmekten ve kurt ve solucan gibi bağırsak asalaklarından meydana ge­lebilir. Bağırsakta yaşayan canlıların çıkardığı toksinlerden de oluşabilir. Ayrıca sinir ve stres de gaz oluşumu­na sebebiyet verebilir. Yapılması gerckcn, yenenlere dikkat etmek, üşüt­memek, sinirlenmekten uzak kal­mak, ayrıca bazı bitki karışımların­dan istifade etmektir.bağırsak

Tedavisi:
* Rezene, anason, kimyon, zence­fil, papatya, hazanbd, kakule, kişniş, nane ve kekikten istifade edilir. Bunların çay veya macunlan kullanılır.
* 100 gr. tere tohumu toz haline getirildikten sonra, yarım kilo balla karıştırılır. Günde üç defa birer kaşık yenir.
* Su dolu cezveye bir tutam nane konur. Sonra da 3 – 4 dilim limon konup kaynatılır. Bu karışımdan, aç karnına 3 – 4 çay bardağı içilir.
* Şekere 10 vede 15 damla kekik esansı damlatılır, ağızda emilir. Bir fincan suya 10 – 20 damla çörek otu yağı damlatılır ve içilir. Bu işlem günde 3 – 4 defa tekrarlanır.
* Karın çörekotu yağı ile ovulur, içilen papatya çayının yanı sıra, karın papatya yağı ile de ovulur.

Bağırsak Kurtları

Asalakların insan bedeninde zarar verdikleri organların başında bağır­saklar gelir. Bunların kimi amipli, ki­mi balantİdiyumlu dizanteriye, kimi de kansızlığa yol açar. İnsan bağırsa­ğından geçerek çeşitli organlara ula­şan larvalar, bu organlarda çeşitli kistler oluştururlar.asalak


Bağırsaklardaki kılcal damarlardan beslenen bu parazitler çoğu zaman iyi yıkanmamış ve İyi pişmemiş gıda­lardan, pisliklerden bulaşır. Ağızdan gece salya akması, burun kaşıntısı, ağız kokusu, diş gıcırtısı, deri kaşın­tısı şeklinde bu parazitlerin belirtisi­dir. Hastalığın tedavisi, parazitin cinsi tanınarak yapılır.
Solucanlar; yuvarlak, kalem bü­yüklüğünde, daha çok beyaz, bazen kırmızımtırak sarı renkte ve iki ucu sivridir.
Kıl kurtları; iplik parçaları şeklin­de, ince ve beyazdır. Anüs (makat) çevresinde çok kaşıntı yapar. Halk arasında şekil ve yapılarına göre kan­calı ve kamçılı olarak ayrılır.eritler; halk arasında abdest bozan veya kepenek ismi ilede bilinir, yassı ve dikdörtgen şeklinde, 5 cm. boyunda ve iki ucu düzdür. Bağır­sakta büyüyerek 10-15 cm’ye kadar uzar.
Tedavisi:
Şerit için; 50 ya da 100 gr. kabak çekirdeği, bal veya nar ekşisi ile ezi­lerek, sabah aç karnına yenir. 2 vede 3 saat sonra Hint yağı içilir ve tuvale­te çıkana kadar yemek yenmez. Bu uygulamaya İki gün üst üste devam edilir. Zira şeridin baş kısmı bağır­sakta kalıp düşmemişse, parazit kısa zamanda tekrar çoğalır ve büyür.
* Şerit için eğrelti otu da kullanı­lır. (Eğrelti otu maddesine bakınız)
Kıl kurdu ve solucan için:
* Sabah ve akşam aç karna, ye­meklerden 1- 2 saat önce, birer fin­can kekik suyu içilir. (Kekik suyu­nun distile edilmişi tercih edilir.) Bu uygulamaya en az bir hafta devam etmeli, bu müddet İçinde bağırsak­lar yumuşak tutulmalıdır. Kekik su­yunu kaynatarak da hazırlayabilirsi­niz. .Karışımdan günde en az iki su bardağı aç kamına içilmelidir.
* 250 gr. nohut, cam kavanoza konulduktan sonra, üzeri Örtülecek şekilde sirke ilave edilir, sonra da iki gün bekletilir, bu sırada arada bîr çalkalanır, ikinci gün sonunda kava­nozdan çıkarılan karışım, ezilerek la­pa haline getirilir ve her sabah aç karna 2 – 3 kaşık yenir. Kurtlar düşe­ne kadar bu uygulama her gün tek­rarlanır. Bu arada iki saatten erken yemek yenmez, kabızlık varsa mam­la devam edilir.
* Bir baş soğanın suyu çıkarılır ve üç diş sarımsakla birlikte lapa haline gelinceye kadar ezilir ve her sabah aç karna yenir. Eğer mide rahatsız olursa, balla karıştırılır. Öğleye ka­dar yemek yenmez, tuvalete çıkılma­sı için bîr miktar marul alınır. Uygu­lamaya üç gün devam edilir.
* Solucan için nar kabuğu kullanı­lır. (Nar bahsine bakınız)
* Solucan, kurt ve şerit düşürmek için, kaplıca suları tavsiye edilir. (Bu konuda Rize’de Andon, İstanbul’da Tuzla, Geyve’de Taraklı, Milas’da Sepetçiler içmeleri, Gönen, Nevşe­hir, Fethiye ve Muğla içme ve kaplı­caları etkilidir.)

Gastrit

Gastrit, mide iç yüzeyini kaplayan mukozanın iltihaplanmasıdır. Bazı hastalıkların mikroplarından, vücut içinde oluşan zehirli maddelerden, alerjik etkenlerden, dolaşım bozukluklarından ve mide mukozasını azdıracak besinlerden meydana gelebilir. Ayrıca baharatı fazla, çok yağlı veya ağır yağda kızarmış yiyecekler, fazla soğuk ve sıcak besinler, yeterince çiğnenmeyen gıdalar, çok sigara içme, alkol alma, sinir ve stres gibi gerginlikler gastrite sebep olabilir. Gastrit ekşime, yanma, şişkinlik, bulantı ve ağrı gibi reaksiyonlarla kendini gösterir.

Tedavi için ayrıca aşağıda bitkisel formüllere de başvurulabilir.


Tedavisi:

* Süt, nane – limon çayı ve bal şerbeti içilir. Bal ve elma yenir. Kabızlık varsa giderilir, mide abur cubur gıdalarla doldurulmaz, çorbalara kekik ve limon konulur.

* Yarı yarıya balla karıştırılarak kudret narı yenir.

* Bir kavanoz kudret narlı bal karışımına, bir kaşık çörek otu yağı karıştırılarak yenir. Sabah akşam 1 er tatlı kaşığı yenir.

* Pul biber, mide ülseri ve gastrite karşı faydalıdır. Nar zarı ile birlikte yenirse mide için şifadır.

* Gül, ayva ve kayısı reçeli yenir.

* Yemeklerden önce birer fincan kekik suyu içilir.

* Toz haline getirilen 50 gr. sarı sabır, yarım kilo balla karıştırılır. Yemeklerden önce birer kaşık yenir.

* Bir kavanoza küçük dilimlere ayrılmış orta büyüklükte bir ayva konur, üzeri zeytinyağı ile doldurulur. Üç hafta güneşte bekletilir. Yemeklerden önce birer kaşık yenir.

* Yemeklerden sonra zencefil çayı içilir.
* Yarım kilo bala 50 gram zencefil kanştırılarak yemeklerden önce birer kaşık yenir.

* Bir miktar papatyaya aynı miktarda nane karıştırıldıktan sonra, kaynamakta olan bir bardak suya bir.

tatlı kaşığı konur. Bir dakika kısık alevde demlenir. Sonra balla tatlandırılarak ılık olarak içilir.

* 25 gram damla sakızı havanda dövülüp toz haline getirildikten sonra yarım kilo balla karıştırılır. Yemeklerden önce birer tatlı kaşığıda yenir.

* Bir miktar kantaron, toz haline getirildikten sonra bir kavanoza konur, üzeri iyice örtülecek şekilde zeytinyağı ilave edilir. Üç hafta sıkça çalkalanarak güneşte bekletilir. Yemeklerden önce birer kaşık içilir.

Kabızlık

Kalın bağırsağın yavaş çalışması sonucu dışkıya seyrek çıkılmasına kabızlık (peklik) denir. Kabızlık kişilere göre değişir; bir kişi için kabızlık sayılan bir durum, bir başkası için normal olabilir. Fakat genellikle ideal olanı, kişinin günde bir defa dışarı çıkmasıdır.

Kabızlığa kalın bağırsaklardaki bozukluklar, metabolizma rahatsızlıkları, ruhsal olaylar, zeytinyağlı ve sulu şeylerin az ya da hiç yenmemesi, hormon bozuklukları, hazım sistemlerinin iyi çalışmaması, çok oturulması veya hareketsizlik, seyrek de olsa bağırsak urları yol açabilir. Dışkı atımında zorluk çekenler egzersiz yapmalı, bol sebze ve meyve yemelidir. Kabızlığı giderici olarak aşağıdaki bitkilerden istifade edilebilir.

Tedavisi:

* Her sabah aç karna sıcak su veya sıcak bal şerbeti içilir. Sabahlan aç karnına incir, kayısı ve üryan eriği yenir. Kayısı veya üryan eriği kompostosu içilir. Aç karna zeytinyağlı ebegümeci yemeği yenir.

* Bir kavanozun yarısına incir veya kayısı konulduktan sonra, üzeri iyice örtülecek şekilde zeytinyağı ile doldurulur. Karışım, zeytinyağında zaman zaman ezmek suretiyle bir hafta bekletildikten sonra sabahları aç karna 1 – 2 kaşık yenir.

* Hatmi tohumları ezilir, kaynamakta olan 100 cc. suya bir çay kaşığı konur ve beş dakika kaynatılır. Balla tatlandırıldıktan sonra, günde 1 vede 2 çay bardağı içilir.

* Kaynamakta olan 100 cc. suya, 10 gr. sinameki konur, iki dakika kaynatılır. Kahve fincanından çay bardağına kadar günde 2 – 3 defa içilir.

* 100 gr. sinameki bir kilo balla karıştırılarak macun haline getirilir, akşamları yemekten önce bir çay kaşığından bir yemek kaşığına kadar yenir.

* 10 gram (50 grama kadar çoğaltılabilir) Hint yağı içilir.

* Sarı sabır kökleri, toz haline getirildikten sonra balla karıştırılıp günde bir çay kaşığı yenir.
* Kaynamakta olan 100 cc. suya, sarı sabır köklerinden 10 gram konur, beş dakika daha kaynatıldıktan sonra balla karıştırılarak içilir.

* 10 gr. keten tohumu 200 cc. sütün içinde kaynatıldıktan sonra günde 2 – 3 çay bardağı içilir.

Mide ve Bağırsak Ülseri

Deri yüzeyinde veya mukozada meydana gelen, yüzeyde yayılma ve derine inme eğilimi gösteren yaralara ülser denir.

Midede görülen hastalığa mide ülseri, mide dışında on iki parmak bağırsağını da etkileyen ülsere on iki parmak bağırsağı ülseri, ince bağırsağın son bölümünde oluşan ülsere bağırsak ülseri adı verilir.

Sinir sistemi zayıf olanlarda daha sık görülür. Sindirim rahatsızlığı, midede yanma, asit fazlalığı, özellikle krampı andıran yoğun ağrıların oluşmasıyla ortaya çıkar. Ağrılar özellikle ilk ve sonbaharda daha yoğunlaşır.

Tedavisi:

* Kudret narı meyvesi olgunlaşınca ezilir ve bir kavanoza konur. Bir gün bekledikten sonra altta biriken, hafif bulanık suyu ve nar çekirdekleri eklenir. Kavanoz üzeri iyice örtülecek şekilde zeytinyağı ile doldurulur. Ağzı kapalı bir şekilde güneşte bekletilir, (ilacın kalitesi, güneşte beklediği oranda artar.) Daha sonra zeytinyağının fazlası alınır, sabah ve akşam, yemeklerden yarım saat önce, birer çay kaşığı yenir.

* Midesi hassas kimseler için, kudret narmdaki zeytinyağı süzülür. Kalan kısım aynı miktarda balla karıştırılarak yukarıdaki oranlarda yenir. Hastanın gaz şikayeti varsa, ballı veya zeytinyağlı karışımın içine birer kaşık çörek otu yağı ilave edilir.

Mide ve Bağırsak Kanalı Rahatsızlıkları

Pilor Darlığı: Pilor, midenin çıkış kapısıdır. Darlığı önemlidir ve zamanında müdahale edilmesi gerekir. Çocukları ameliyata kadar götüren önemli bir durumdur. Bu hastalık doğuştan olabilir. Genellikle ikiz eşlerinden birinde varsa diğerinde, ya da babada varsa, erkek çocukta olma ihtimali yüksektir. Hastalık 500 doğumda bir görülür ve erkeklerde kızlara göre 3 – 4 kez daha fazladır. Genellikle ilk doğumlarda çoktur. İlkbahar ve sonbahar doğumlarında diğer mevsim doğumlarına göre daha çok fazla oranda rastlandığı belirtilmektedir.

Kusmalar ilk belirtidir. 2 vede 4 aylarda şiddetlenir. Kusma yemeklerden sonra ve püskürür biçimdedir. Kusmukta safra yoktur. Ancak içerisinde hafif kanlı çizgilenmeler daha çok kusmadaki zorlamanın sonucu olabilir. Bebek açtır. Memeye tutulunca hırsla emer, emdikten sonra sürekli kusar ve kilo alamaz.
İleri derecede sıvı yitirilmesi, derinin lastik kıvamında ya da elle tutulup çekildiğinde mayalanmış hamur gibi kabarıklığının bir süre devam etmesi tipik belirtilerdir. Bebekler hastaneye götürülünce serum takılarak yitirdiği sıvı yerine konur. Hastalıkta ameliyat gerekebilir.

Göbek Fıtığı: Karın duvarında herhangi bir açıklık olmaksızın göbek kordonunun karına girdiği bölgedeki kabalıktır. Ufak olanlar pek sorun yaratmaz. Çaplan bir santimetreden küçüklerin iyileştirilmesi kolaydır. Ancak, çok büyük kese oluşturacak biçiminde ve içerisine bağırsaklar girerse tehlikeli sonuçlar verir. Ameliyatla kann duvarının dikilmesi zorunludur. Çünkü kesenin içerisinde bağırsak, kendi etrafında dönerek kan dolaşımını bozar ve bunun sonucunda da bağırsakta yırtıklar tehlikeli olabilir.
Mekonyum Tıkanmaları: Hayatın ikinci gününde mekonyumun bağırsak içerisinde katılaşması sonucu, tıkanıklık belirtileri ortaya çıkar. Bebek mekonyumu dışarı atamadığından ve yediği besinleri sindiremediğinden sürekli kusmaya başlar. Karın ileri derecede gergindir. Safralı kusma olur. Hasta çok sıvı yitirir. Muayenesi sırasında bağırsaklann boşalması hekim tarafından yapılır. Cerrahi yolla mekonyumun çıkartılması gerekebilir.
Anal Fissür: Dışkılıkta, yarık şeklinde çatlakların olmasıdır. Genellikle kabızken dışkı çıkarmakta zorluk çekilir. Dışkıda taze kan görülür. Ağrı olduğu için bebek dışkılamak istemez. Bu da kabızlığa neden olur. Sıcak oturma banyoları ve ağrıyı azaltan merhemlerle kabızlık önlenir, yırtık,giderilir. Çok ileri durumlarda ameliyat gerekir.