Kanser Belirtileri Ve Erken Teşhis

KANSER BELİRTEÇLERİ VE ERKEN TEŞHİS
Son yıllarda geliştirilen “tümör marker” denen “kanser be­lirteçleri” Türkiye’de de oldukça yaygın olarak ve başarı ile kul­lanılmaktadır. Tümör belirteçleri, organizmadaki kanser türü olayların varlığının işareti olan biyolojik değişiklikleri saptarlar. Kanser varlığında veya bazı iyi huylu urların oluştuğu durum­larda vücudun cevabı olarak hastaların kan, idrar veya dokula­rında saptanabilirler. İdeal tümör belirteci sadece tümör tarafın­dan üretilmeli, ölçülebilen seviyelerde salgılanmalı, taramada kullanılabilmeli, tümör kütlesi ile değersel bağlantı göstermeli, tedaviye cevabı yansıtmalıdır. Burada en önemli nokta bu belir­teçlerin teşhis koymada hekime çok yardımcı olmasıdır. Bunlar sayesinde kanser çok küçükken belirlenebilmektedir. Özellikle elle yapılan klinik muayenede ve ultrasonografide görülemeyen kanser odaklarının erken dönemde teşhisine yardımcı olmakta­dır. Hasta sadece biraz kan vererek bu tarama yapılabilmekte­dir.
Son 20 yılda yeni tümör belirteçleri bulunmuştur. Günü­müzde tümör belirteçleri jinekolojide daha çok tedaviye cevabı değerlendirmek ve hastalıkların tekrar edişlerini kontrol etmek için kullanılmaktadır. CİN ile dölyatağı ağzı kanseri ayrımında; antisitokeratin, düz kas aktin (SMA), kollajen tip IV, CEA kulla­nılmaktadır.
Dölyatağı ve içi kanseri ayrımında; HFMG-1, HFMG-2, kan grup antijenleri, CA 19.9 kullanılmaktadır.
Bazı kanser türleri ile diğer kanserlerin ayrımında; keratin, vimentin, glial fibriler asidik protein, CA-125, CEA teşhis koy­mak için hekimlere yardımcı olmaktadır.
Kanser antijen 12 vede 5 (CA 125): Klinik olarak yumurtalık kan­serli hastaların teşhis ve takibinde kullanılmaktadır. CA 125 dü­zeylerindeki artış sadece yumurtalık kanseri için spesifik değil­dir ve başka jinekolojik olmayan kanserlerde, gebelik, endomet-riosis, çok şiddetli geçen yumurtalık iltihabı ve absesi gibi has­talıklarda da yükselebilmektedir.
Lizofosfatidik asit (LPA): Yumurtalık kanserli hastaların asit sı­vısında bulunmuştur, büyük olasılıkla yumurtalık kanseri hüc­relerinin çoğalmasıyla yakın ilişkilidir. İlerlemiş hastalıkta has­sasiyet yüzde 100, yumurtalığa sınırlı hastalıkta hassasiyet yüzde 90, yumurtalık kanserinde yüzde 90 bulunmuştur.
CAl 5-3, özellikle ilerlemiş meme kanserinin tedavisinin iz­lenmesinde yararlıdır. Erken evre meme kanserinde nadiren yükselir. Yumurtalık, akciğer veya prostat kanserli hastalarda artmış olarak bulunabilir.
Kansinoembriyonik antijen (CEA): Yükselmiş CEA serum sevi­yeleri kalınbağırsak ve pankreas kanseri için tipiktir. Yumurta­lık urlarının çoğu CEA salgılar. CEA sıklıkla yumurtalıklara metastaz yapan meme ve GIS kanserli hastalarda bulunur. Ge­lecekte, çoklu belirteç kullanımı ve analizleriyle teşhis kolayla­şacak ve geliştirilebilecektir. Yeni teknolojiler yeni ve orijinal be­lirteç tanımlanmasına yardımcı olacaktır. Gelecek çalışmalar bu belirteçlerin rolünü daha iyi ortaya koyacaktır. Pek çok yeni be­lirteç geliştirilmekte ve değerlendirilmektedir.
Burada okuyucuya pratik bilgi verme gayesiyle hangi organ­lar için hangi testlerin yapılması gerektiğini sıralıyorum. Tabii bunların yapılmasına hekiminiz karar verecektir.
MEME için: CA 15-3, CEA, Sialik asit 5-Nükleotizal, Ferritin, LDH, GGT, kalsiyum, kan sayımı, sedimentasyon hızı, CA 549.
YUMURTALIK ve DÖLYATAĞI için: CA 125, CEA, CA 19-9, Beta- HCG, 5-Nükleotidaz, GGT, kan sayımı, sedimentasyon hı­zı, sialik asit (NANA), CA 50, Ca 72-4.
Eşinizde 50 yaş üstünde
PROSTAT için: PAP, PSA, Free PSA, GGT, alkali fosfataz, asit fosfataz, sedimentasyon hızı.
KALINBAĞIRSAK: CA 19-9, CEA, sialik asit (NANA), He-mogram, sedimentasyon hızı, dışkıda gizli kan CA
Bütün dünyada koruyucu hekimliğe önem verilmektedir. Çünkü bir hastalık, kanser dahi erken dönemde teşhis edilirse, tedavinin başarısı yüzde 100′dür. Bu nedenle hepimiz sağlığı­mıza özen göstermeli, çağımızın getirdiği modern tıbbi olanak­ları kullanmalıyız.