Doğum Kontrolü Ve Doğurganlık

Doğum kontrolü ve doğurganlık
Kanser tedavisi gördüm. Yine de bir doğum kontrol hapı kullanabilir miyim?
Bu sizin yaşınız, yakalandığınız kanser türü ve gördüğünüz tedavi gibi bir dizi faktöre bağlıdır. Sizin için kondom ya da halka gibi başka bir doğum kontrol yöntemi kullanmak daha uygun olabilir.
Kanser olduktan sonra doğum kontrol hapı kullanmam başka bir kanser türüne yakalanma riskimi artırır mı?
Yüksek oranda östrojen içeriği olan bir doğum kontrol hapının birkaç yıl boyunca kullanılmasının genç bir bayanda daha sonraları meme kanseri geliştirme riskini artırabilmesi mümkündür. Yine de kadınların pek çoğuna günümüzde östrojen içeriği az olan haplar reçete edilmektedir. Araştırmalar bu tür hapların serviks (rahim ağzı) kanseri ile diğer jinekolojik kanser türlerinin gelişimini engellediğim göstermiştir.
Kanser olmak doğurganlığımı etkiler mi?
Kanser de doğurganlığınızı etkileyebilir ancak gördüğünüz tedavinin bu etkiyi yapması daha olasıdır. Vücudunuzun tedavi gören bölgesine göre, yapılan cerrahi ya da verilen kemoterapi ve radyoterapi bazı vakalarda geçici de olsa, hem kadınlarda hem de erkeklerde kısırlığa yol açabilir. Eğer bu olası bir sonuç ise tedaviye başlamadan önce uyarılmanız lazımdır.
Bir kadımn herhangi bir tedaviye başlamadan evvel ovumlarmı (yumurtalarını) aldırıp dondurması ve saklat­ması mümkün olabilir. Bunun hakkında daha çok şey öğren­mek isterseniz, hastanedeki doktorunuz ile konuşunuz.
Erkeklerde tedavi, spermleri hasara uğratabilir ancak üre­timini etkilemez. Hasara uğramış sperm de çocuklarda bir­takım genetik problemlere yol açar. Tedavi bittikten sonra en azından birkaç yıl beklenmesi ve bir çocuk sahibi olmaya yeltenmeden önce spermlerinizi test ettirmeniz salık verilir. Bazen herhangi bir tedaviye başlamadan önce spermlerinizi sperm bankasına vermeniz mümkün olabilir. Bunu has­tanedeki doktorlarınız mutlaka ile konuşun.
Tedavi sonlandıktan ne kadar sonra gebe kalabilirim?
Bu, kanserinizin türüne ve gördüğünüz tedaviye bağlıdır. Hastanede sizi tedavi eden doktorunuz ile konuşmak gerekir. Bazı tür kanserler vücuttaki hormon düzeylerine karşı duyarhdır. Gebelik de vücudun hormon düzeylerinde değişikliklere yol açar ve bu nedenle kanser nüksedebilir. Genel olarak gebe kalmaya karar vermeden önce en azından birkaç yıl beklemeniz sağlık verilebilir.

Menepoz

Tedavi menapoza girmeme yol açabilir mi?
Överlerinizi (yumurtalıklarınızı) cerrahi olarak çıkarttır­manız ya da onlara radyasyon verilmesi erken menapoza yol açabilir. Ayrıca bazı kemoterapi protokolleri de buna yol açabilir. Herhangi bir tedaviye başlanmadan önce bu konu­da mutlaka uyarılmalısınız. Kanserinizin türüne bağlı olarak, size menapozal şikayetlerinizi gidermek üzere HRT (hormon replasman tedavisi) başlanılabilir.

Doğum ve Kadın

Doğum ve Kadın
Doğum ve doğurma Türklerde mu­kaddes bir oluş ve geliş olarak görül­müştür. Doğum Tanrı’nın anne ve baba­yı kutlaması ve nimetlendirmesidir. Do­ğum sırasında “Umay” adlı büyük bir ruh, belki kendisi de kadındı kadınları korurdu. Kültegin de Göktürk yazıtla­rında annesi İl-Bilge Hatun’u Umay’a benzetmişti. Albastı veya Anadolu’da Al karısı dediğimiz kötü ruhlar ise do­ğum ve doğum müjdesini kıskanırlar ve doğum yapan kadına kötülük yapmak isterlerdi. Doğuma yardım eden ebeye gelince, o da aile ve akrabadan sayılırdı.
Zor doğumlarda ebe, albastı ile mücade­le ederdi. Gerçi bunlar birer batıl inanç gibi olarak görünürler. Ancak bir ebe doğumda kadınlara ölüm getirmiyorsa ister liya­katli densin isterse Albastı’yı yeniyor densin bu başarı ebenin bilgi ve gücünü gösterirdi. Bunun için ebeye Anadolu’da “göbek anası” denir. Yepyeni bir vesi­kaya göre, Orta Asya hayvancı Türkle­rinde zor doğum yapan kadınlara Hızır bile yardımcı olmuştur. Ancak bu Hızır Türklerin Hızırı’dır. Oğuz Kağan gibi Türk büyüklerine güç ve üstünlük veren de eski Türklerin “oğulcuk” dedikleri annelerinin rahmidir.
Türk mitolojisinde Türk büyükleri ile alpleri annelerinin rahminde herkes gibi dokuz ay değil; on ay veya oniki ay kamuslardı. Hatta Göktürk yazılarıyla yazılmış bir Yenisey yazıtında “on ay iletdi ögüm” yani annem beni karnında on ay taşıdı deniyordu. Herkese karşı olan üstünlüğünü, bununla göstermek istiyordu. Kaşgarlı Mahmud’a göre Türkler ana rahmine “oğulcuk” derler­di. Her insan üstünlüğünü, doğuşla alır­dı. Nitekim Manas destanında soyluluk tanıtması “doğuşlu” sözüyle yapılıyor­du. “Akıllı doğan, aptal doğan” kişiler de vasıflarım yine doğuşla alıyorlardı. Doğuş, aynı zamanda “geliş” tir. Hayat ise bir “geliş-gidiş”, Kırgız Türklerinin destan sözleri ile, “keliş-ketiş”dir.Bunun için bir gelişte ve bir de gidişte, yani ölümde insanlar için büyük aş ve toy ve­rilirdi. Şimdi ise bizde, yalnızca ölü aşı veya helvası ile ilgili gelenek yaşamak­tadır. Doğumda yapılan büyük toylar­dan, Dede Korkut kitabında sık sık söz açılır. Kuzey Türklerinde ise doğumda altı gün aş verip, okumuşları doyuruyor­lar, yedi gün de yetimleri doyuruyor­lardı. Doğum toyu için kesilen at, deve veya koyunlar, aynı zamanda kurban­dırlar. Çünkü attan aygır, deveden buğ­ra, koyundan koç kesiyorlardı. Türkler de hayvanın dişisi, kurban olarak kesile-miyordu.”Hoyrad oğul, ana rahmine dü­şünce doğmasa, yeg”,yani daha iyidir! Dede Korkut böyle diyordu. Ancak ki­min nasıl doğacağını Allah bilir. Ancak ‘ ‘oğul kimden olduğun , ana bilir”. Doğ­mayan yalnızca Tanrı’dır. Dede Korkut’ta dendiği gibi, “Aziz Tanrı, sen anadan doğmadın, sen atadan olmadın! .Birliği­ne sığındım, çalabım kadir Tanrı, meded senden!”

Hamilelik Gebe Kalma

Hamilelik
Hamilelik veya gebe kalma Allah’ın bir lütfûdur. Türk mitolojisi, çocuğu olmayanların Tanrı’ya yakarışlarıyla doludur. Tanrı’nın çocuk vermesi için, bir yığın kurban kesilir. Anadolu’da da çiftlere, Hızır kutlu bir elma verir ve çiftler böylece çocuğa kavuşurlar.

As­lında Anadolu’daki Hızır motifi, Orta Asya’daki eski “gök sakallılar” yani Tanrı’nın elçileri gibidir. Çocuğu olma­yan Manas’ın babası karısına “gidip el­ma ağacının altında oynamadın” diye çatıyor ve ona söyleniyordu. Bundan da anlaşılıyor ki, Anadolu’daki çocuk veren kutlu elma motifi de, çok eski Türk gele­neklerine dayanıyordu.

Aslında Türklerin inanışlarında ağaç ile doğum arasında yalan ilişkiler vardı. Ağaç, pınar, kuyu, su ayağı gibi hayatın fışkırıp geldiği yerler, doğumla ilgili görülmüştü. Dede Korkut’ta da çocuğu olmayan kadın, suya tatlı şeyler (sücüler) dökmüştü.

Dede Korkut kitabında şöyle deniyor­du: “Kaytabanın mayasını (yani dişi de­vesini) yüklü (hamile) kodun, koyununu yüklü kodun, koç oldu; ala gözlü görklü halalun (helalini) yüklü kodun, aslan ol­du” Oğuzlar burada hamile olan her şeyleri için “yüklü” sözünü kullanı­yorlardı.

Oğuz Kağan eşini aldı yattı ve kadını, “töl boğaz” (yani hamile) oldu. Günlerden ve gecelerden sonra Oğuz Kağan’ın gözü aydın oldu (yarudı), yani çocuğu oldu.” Uygur yazısı ile yazılmış bu eski Oğuz destanında, Oğuz Kağan’­ın oğlu oldu denmiyor; yalnızca “aydın­landı” yani (yarudı) sözü kullanılıyordu.

Bizim “gözü aydın oldu” sözümüz de herhalde buradan geliyordu. Oğuz Ka­ğan destanında hamilelik karşılığı ola­rak söylenen “töl boğaz” sözü Dede Korkut’ta yalnızca “boğaz” olmuştur: “And içeyim bu kez, boğaz kısrağa bindüğüm yok” sözünde görüldüğü gibi.

Bugün Anadolu’da da çoğu zaman hayvan ve bazen de kadınların gebeliği için “bo­ğaz” sözü kullanılır. Orta Asya ve Ana­dolu Türklerinde kadınlar da koyun ve kısrağa benzetilerek hamilelik için de­nen “kuzlaç, kulunaçı” gibi sözler bilhassa hayvancı Türklerde çok söylenegelir.

“Aylı günlü, iki canlı” gibi sözleri­miz ise, başka güzellik ve manalar taşır­lar. Ancak Dede Korkut’ta da insanı maldan ayırma ve kadına “hamile” deme eğilimi yavaş yavaş doğmaya baş­lamıştı: “Allah Ta’ala bir ayal verdi,Hatunı hamile oku” gibi.

Tabiî olarak İslâmiyet, Türklerin dünya görüşlerinde de büyük bir gelişme yapmıştı. İlk çocuğun doğumu ise Türklerde çok önemlidir. Eski Türkler ilk çocuğa “Tun oğul” olarak derlerdi. Oğul Türklerde “evlad” karşılığı olarak kullanılmıştır. Çocuk ister kız, isterse oğlan olsun ona oğul derlerdi.

Gebelik Sırasında Atardamar Basıncının Yükselmesi

Gebelik sırasında atardamar basıncının normal olarak düştüğü ve sözgelimi büyük basınç için 15, küçük basınç için 9 sayılarının kesinlikle anormal olduğu gözönünde bulundurulmalıdır.Gebelikteki yüksek basınç çoğunlukla, ödemlerin ve sidikte albümin bulunmasının eşlik ettiği özel bir tablo yaratır. Havale nöbeti (bilinç yitimiyle birlikte kasılmalar) ve dölütün rahimde ölmesi gibi 2 büyük tehlikesi vardır.
Artan ağırlıkta 3 biçimi vardır:
— birincisi, ilk gebelikteki yalın gebelik yüksek basıncıdır. İhtilata yol açmaz, hastayı rahatsız etmez ve doğumdan sonra herşey düzelir. Ayrıca sonraki gebelikler de normal olacaktır;
— ikincisi, tekrarlayan gebelik yüksek basıncıdır. Bozukluklar her gebelikte ve çoğunlukla aynı tarihte tekrarlar; olası böbrek bozunlarının ağırlaşma tehlikesi nedeniyle, yalnızca gebelik süresince değil, doğumdan sonra da gözetim gerektirir;

— üçüncüsü, gebelik sırasında ortaya çıkarılan ve çoğunlukla gebeliğin ağırlaştırdığı sürekli yüksek basınçtır. Bunun evrimi bütün yüksek basınçlardaki gibidir. Bu durumların tümünde dinlenme ve kesin tuzsuz rejim vazgeçilmez koşuldur. Gerekiyorsa bunlara sidik söktürücü ve basınç düşürücü ilaçlar eklenir.Aşın kilo almanın hastalığı açığa vuran değerli bir belirti olmasının yanısıra, ağırlık eğrisinin iz lenmesi ve atardamar basıncının düzenli aralıklarla izlenmesi, tedavinin etkili olup olmadığını ortaya koyar. Doğumdan sonra böbrek işlevleri de-netlenmeli ve yüksek basıncın eksiksiz bir bilançosu yapılmalıdır.Basınç değerlerini normale döndürmeyi amaçlayan, dolayısıyle de ihtilat tehlikesini ve yüksek basıncın iç organlara etkilerini azaltan, belirtilere yönelik bir tedavi sözkonusudur. Tedavinin türü yüksek basıncın derecesine ve hastanın durumuna göre seçilir.

Dolayısıyle yüksek basıncın tek bir tedavisi yoktur, her yüksek basıncın ayrı bir tedavisi vardır.Tedavi öncelikle sağlık korunması kurallarını kapsar. Sinir gerginliği kesin bir ağırlaştırıcı mendir ve hastaya sakin, aşırı yorgunluktan ve sinirlendirici olaylardan uzak bir yaşam önerilir. Aynı biçimde, beden etkinliklerini hafifletmek, uzun süre güneşte kalmayı, soğuk banyoları, yüksek yerlerde kalmayı kısıtlamak gerekir. Ayrıca, aşırı besin alma ve tütün kullanımı öğütlenmeyecek şeylerdir. Yüksek basınçta kullanılan ilaçlar bir yandan kandaki sodyum miktarını azaltanlar, öte yandan yüksek basıncın kendini hedef alanlardır.

Organizmanın sodyum deposunun azaltılmasının atardamar yüksek basıncının tedavisindeki yararı deneylerle kanıtlanmıştır. Bu deponun azaltılması yüksek basınç ilaçlarının etkilerini artırır. Dolayısıyle tuzsuz rejim, tedavinin temelini oluşturur. Yüksek basınç ne kadar ağırsa, bu rejim de o derece sıkı olmalıdır. Katı tuzsuz rejim hastanın yemeklerini tuzsuz yemesinin yamsıra salam, sucuk, sosis gibi şarküteri ürünlerini, konserveleri, süt ve süt ürünlerini, peynirleri, normal ekmeği, hardal ve maden sularını da sofrasından kaldırmasını gerektirir. Hasta sodyum kapsamayan rejim tuzları kullanabilir. Bazı durumlarda, tuzsuz rejim organizmadaki sodyumun azaltılmasına yeterlidir. Ama çoğunlukla, sodyumun sidikle atılmasını artıran ilaçlara başvurmak gerekir. Bu ilaçlar aldosteron karşıtları ya da uzun etkili sidik söktürücülerdir.

Yüksek basınç tedavisine hep bir ya da birkaç sidik söktürücüyle başlamak gerekir. Bu teknik bazen, basınç değerlerini normale indirmeye yeterlidir.Asıl yüksek basınç ilaçları yüksek basıncın ağırlığına göre ayarlanmalıdır. Değişik etkililikte bir çok özel ilaç vardır ve her hastada çoğunlukla deneyerek (ve kuşkusuz verilmemeleri gereken durumlar varsa bunlara uyularak) en uygun madde ler ve dozlar aranmalıdır.Atardamar yüksek basıncının her gün ve ömür boyu tedavi edilmesi gereken bir hastalık olduğu, tedavinin etkisiyle basınç değerleri normale düştüğünde tedavinin kesilmemesi gerektiği, yoksa atardamar basıncının kısa sürede yeniden yükseleceği konularında hasta uyarılmalıdır.İlaçla tedavi edilen her hasta düzenli gözetim altında tutulmalıdır. Bu gözetim şunları kapsar:
— hastaya, aldığı ilaçların yan etkilere (halsizlik, ishal, kabız, ağız kuruluğu v.b.) yol açıp açmadığı sorularak ve biyolojik incelemeler yapılarak, tedaviyi kaldırışının değerlendirilmesi;

— tekrar tekrar atardamar ölçümleri yapmak. Hastaya kendi satın alacağı ve evinde bulunduracağı bir aletle atardamar basıncını kendine ölçtürmek ilgi çekici olabilir.Birincisi, cerrahi olarak yaklaşılabilecek kesin bir nedenin varolduğu ve yapılacak ameliyatın hemen yüksek basıncı da iyleştireceği umudu bulunan ikincil yüksek basınçlardır. Bu durumda, yüksek basıncın yerleşerek ayrı bir hastalık haline gelmesini beklemeden girişimde bulunmak zorunludur. Cerrahiden yararlanabilen bu tür yüksek basınç nedenleri, daha önce de sözünü ettiğimiz göğüs aortunun yerel darlığı, böbreküstü bezleri, urları, böbrek hastalıkları ve bazı böbrek atardamarı bozukluklarıdır.Çok daha ender olan ikinci durum, nedeni bilinmeyen yüksek basınçlardır.

Bunlarda cerrahi girişim geçiştiricidir ve ilaç tedavisinin başarısız kalmasından sonra uygulanır. Sempatik zincirin ya da böbreküstü bezlerinin bir bölümü çıkarılır. Ciddi yüksek basınç durumlarında, bu ameliyatların ikisi birden uygulanır. Ama aslında, yakın tarihte bulunan yeterince güçlü basınç düşürücü ilaçlar, eskiden kaçınılmaz olan bu cerrahi girişimi son derece olarak azaltmışlardır.

Doğum Arifesinde

Daha önce de belirttiğimiz gibi, hami­lelik süresinde rahim sürekli büyür ve genişler. Rahim duvarları incelir ve rah­min alt kısmı giderek gerilir. Rahim büyüklüğü 6. ayda göbek hizasını geçer, gebelik sonunda ise «kaburga kemiklerinin altına kadar ulaşır. Bu arada göğüs­ler de üstlenecekleri yeni görevler doğ­rultusunda değişime uğrarlar. Özel hor­monların etkisiyle (hormonlar, salgı bez­leri tarafından hazırlanan ve gerekli or­ganlara gönderilen maddelerdir) göğüs­ler büyür ve dikleşir. Kadın, her ay adet zamanından önce olduğu gibi göğüsle­rinde acıma hissi duyar. Meme salgı bezi de büyür ve hamileliğin 5. vede 6. ayından sonra kolostrum denilen bir sıvı üretir. Meme başları dikleşir ve etrafındaki koyu renk kısım daha koyulaşıp, siya­hımsı bir renk alır. Üzerinde hafif kabar­cıklar oluşur. Bunlar, hamileliğin belli başlı belirtileridir. Bütün bunların yanısıra, tabiî annenin karnı da büyür ve göbeğinin altında koyu bir çizgi oluşur. Uzman bir doktor bu gelişmelere baka­rak, hamileliğin normal şartlarda ilerle­yip ilerlemediğini anlayabilir.
Hamileliğin ilk aylarında yumurtalığın da önemli bir görevi vardır. Yumur­tacığın boşaldığı kesede bazı değişiklik­ler olarak sarı cisim adını alan ve hor­mon salgılayan bir oluşum gelişir. Sarı cisim ilk üç ayda gebeliğin devamı için gerekli hormonu salgılar. 3. aydan sonra gelişen plasenta bu görevi üstlenir ve bundan sonra sarı cisim geriler ve du­mura uğrar.Doğumun yaklaştığı, doğumdan bir süre önce beliren işaretlerden anlaşılır.
Ancak bu işaretler değişik şekillerde gö­rülür.
Doğumun yaklaştığı bazen kesenin, yani cenini saran zarların yirtılmasıyla anlaşılır. Bu durumda dış jenital organ­lardan belli bir miktarda berrak ya da hafif kanlı bir sıvı çıkar. Ancak bazı hal­lerde kadın, bu sıvının zarın yırtılması sonucu geldiğini anlamaz. İdrar sanır. Doğumun yaklaşmasıyla sancılar baş gösterir. Önceleri aralıklı olarak gelen bu sancılar, sonra daha sıklaşır ve şid­detlenir.
Bütün bu uyarıcı işaretlerin amacı, be­beğin geçeceği rahim boynunu açmak­tır. Ancak doğum bu işaretlerin belirme­sinden hemen birkaç dakika sonra ola­cak değildir. Bu yüzden fazla telaşlan­mak, siren sesleri arasında arabayı çıl­gınca hastahaneye sürmek gereksizdir. Arabada ya da yolda doğum yapan ka­dın çok azdır. Zaten, böyle bir olay oldu­ğu zaman da haber diye gazetelerde çı­kar. Bu sebeple, özellikle baba adayı şok sakin davranmalı, soğukkanlılığını yitirmemelidir. Sonra doğum sırasında da eğer heyecanlıysa baba adayının birkaç saatlik bir gezintiye çıkması iyi olur.

Doğum

Şimdi de doğum mekanizmasına döne­lim. Kese yırtılıp bir miktar su akmıştır ama, içinde hâlâ bir miktar bulunur. Ra­him adalesi kasılarak {doğum ağrıları) rahim ağzını (yolunu) açmaya çalışır. Doğumda bu devreye “açılma devresi” denir. Bu andan sonra sancılar daha bir sıklaşır. Bebek genellikle başı ile gelir. Doğum ilerledikçe rahim boynu açılır ve baş aşağı doğru iner. Tam açılınca baş vajinaya iner. Bunun yanısıra anne de içgüdüsel olarak ıkınır ve karın kaslarını kasarak rahme baskı yapar. Bütün bu itici güçlerin belirmesiyle, bebeğin başı dış jenital organlardan çıkar. Birkaç sa­niye sonra da, bütün vücudu doğum ka­nalından kayar. Ana karnının ısısının çok altında bir ısıyla karşılaşan bebek hemen bağırmaya başlar. Ağlaması do­ğal olarak ciğerlerine hava girmesini sağlar. O andan itibaren de zaten bebek, kendine gerekli olan oksijeni göbek kor­donu aracılığıyla ana karnından değil, ciğerleriyle almaya başlar. Ancak bu noktada henüz göbek kordonu kesilme­diğinden bebek hâlâ annesine bağlıdır. Doktor bir pens ya da maşayla göbek kordonunu sıkar ve makasla keserek bebeği annesinden tamamiyle ayırır. Kor­donun karına en yakın kısmı bir lastikle kapatılır ve gazlı bezle sarılır. Bu da bir­kaç gün içinde düşer ve o bölgede yalnız­ca göbek dediğimiz bir yara izi kalır. Ço­cuğun doğmasıyla görevini bitiren pla­senta rahmin duvarından ayrılır ve ceni­ni saran kesenin zarlarıyla birlikte dışarı çıkar, işte bu da “son” dediğimiz şey­dir.
Bütün bunlardan sonra, birkaç dakika içinde rahmin ağzı tekrar olarak kapanır.

Doğum Sonrası

Lohusa akıntısı genellikle 20 vede 30 gün sürer. Ancak bu süre içinde de miktar olarak her geçen gün biraz daha azalır. Doğum sonrasındaki bu devreye halk arasında “lohusalık”‘ denir. Bizim âdet­lerimize göre lohusalık 40 gün sürer.
Doğum normal olmuşsa, herhangi bir komplikasyon çıkmamışsa, lohusa ka­dın doğumdan 8-10 gün sonra yataktan kalkabilir. Ancak henüz normal yaşantı­sına devam edebilecek kadar iyileşmiş değildir.
Bebeğe gelince… Bebek doğumdan he­men sonra doktor ya da ebe tarafından ılık suyla yıkanır. Bu yıkamanın amacı, bebeği üzerindeki yağlı beyazımsı mad­deden arıtmaktır. Ana karnındayken bebeği hassas derisini korumakla görevli olan bu madde yıkanıp kurulanmazsa bebeğin vücudunu tahriş eder. Yıkan­dıktan sonra bebeğin vücudu iyice kuru­lanır ve cildin kızanp tahriş olmasını ön­lemek için talk pudrası serpilir. Ve sonra da önceden hazırlanan giyecekleri giydi­rilerek, 9 ay süren o zorlu yolculuğunu ve çektiği sıkıntıları unutması için dinlenmeye bırakılır.
Doğumdan sonra bebeğin kafasında bir çıkıntı görülür. Rahim içi ve dış ba­sınç farkı sebebiyle başın yumuşak kı­sımları üzerinde oluşan bu çıkıntıya “doğum tümseği” denir. Bu şişlik bir­kaç gün içinde iner ve hiçbir iz bırakma­dan kaybolup gider. Aynı şekilde doğum sırasında forsepse ya da vakuma ihtiyaç duyulmuşsa, forsepste ya da vakumun bebeğin kafasında bıraktığı izler de bir süre sonra tamamen kaybolur.
Doğumdan sonra 28-48 saat içinde süt salgısı başlar. Hamilelik sırasında süt sıvısı üretmeye başlayan,meme salgı bezleri çalışmalarım hızlandırırlar ve be­beğin beslenme ihtiyacını karşılayacak kadar süt salgılarlar. Başta annenin sü­tü sulucadır. Bu süt hamilelik sırasında bebeğin barsaklannda toplanan artık maddeleri de temizler. Birkaç gün sonra da koyulaşarak gerçek anne sütü halini alır. Bu süt, 6-8 ay boyunca bebeğin en değerli gıdasıdır.

Hamilelikte Beslenme ve Hareketler

Hamilelik süresince kadın, mümkün olduğu kadar sakin bir hayat sürmeye çalışmalıdır. Gıdalarına çok dikkat et­melidir. Bazıları hamile bir kadının iki kişilik yemek yemesi gerektiğini söyler­ler. Oysa bu düşünce çok yanlıştır. Özel­likle günde 75-100 gram hayvansal pro­tein almalıdır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, plasenta ana kanında toplanan ze­hirleri de bebeğe ulaştırır. Bu yüzden hamilelik sırasında içki, sigara gibi alış­kanlıklara son verilmelidir. Çünkü sigara­nın nikotini, alkollü içkilerin zehirleri he­men bebeğe ulaşır. Bu durum düşüğe, erken doğuma, kilosu düşük bebek ol­masına hatta bebeğin sakat doğmasına dahi yol açabilir. Nikotin ve alkol bebe­ğin sinir merkezlerini altüst eden iki ze­hirli maddedir.
Kadın hamileliği süresince bol bol ha­reket etmelidir.
hamilelikte-beslenme

Hem annesinin, hem de bebeğin sağlığı açısından son derece fay­dalı olan uzun yürüyüşler doğumu da kolaylaştırır. Bu tür yürüyüşler, kan do­laşımını harekete geçirip, vücudun daha çok oksijen almaşım sağlar ve dokulara elastikiyet kazandırır. Doğumdan sonra karın kaslarında meydana gelebilecek gevşemeleri de büyük ölçüde örfler. Bu gezintilerde topuksuz düz ayakkabılar giyilmelidir. Aslında bütün hamilelik süresince düz ayakkabılar giymek daha uygun olur. Çünkü topuklu ayakkabılar yürüyüş sırasında bebeği sarsabilirler. Sonra, ani düşmeler de düşüğe sebep ola­bilirler. Hamilelik sırasında jimnastik de çok faydalıdır. Ancak gelişigüzel ha­reketler yapmak yanlıştır. Egzersiz mümkünse bir uzman nezaretinde ya da güvenilir bir kitaptan bakılarak uygu­lanmalıdır. Jimnastik hem doğumu ko­laylaştırır, hem de doğum sonrasında karında meydana gelebilecek sarkmaları önler.
Ancak anne adayı, özellikle düşüğe eğilimi varsa, bisiklet, motosiklet gezin­tilerini bir süre için ara vermelidir. Bu araçların meydana getirdiği sarsıntılar hamileliğin düzenli gelişimini tehli­keye sokar. Hamilelik sırasında ayrıca, uzun süre pedallı dikiş makinası kullan­mak da tehlikelidir. Çünkü ayak sürekli hareket ettiğinden karnın alt kısmındaki organlara fazla kan gider. Bu da düşü­ğe yolaçabilir. Yine aynı sebepten dola­yı, hamileliğin ilk 3 vede 4 ayı içinde karı-koca ilişkileri tamamen kesilmese bile sey­rekleştirilmelidir.

Hamilelik Sırasında Tedavi Şekilleri

Hamilelik sırasında, sağlıklı bir kadı­nın özel bir tedavi görmesine gerek yok­tur. Ancak yine de, hamileliğin başlangı­cından itibaren doğumda hazır buluna­cak doktor veya.ebeyle temasa geçmek­te fayda vardır. Bu uzmanla yapılacak periyodik görüşmeler, doktorun hamile­liğin gidişi hakkında derinlemesine bilgi sahibi olmasını sağlar, gerektiğinde ne gibi tedbirler alınabileceğini de bilir. Ay­rıca hayatın bu çok önemli ve nazik ola­yında uzun süreden beri tanıdığı, güven­diği birinin yanında bulunması anneye de güven verir. Hamilelik sırasında eşin dostun verdiği tavsiyeleri dinlemek bir yere kadar iyidir. Ancak, ilâç ve tedavi konusunda doktor dışında kimsenin tav­siyesi dinlenmemelidir. Çünkü, çok za­rarsız olarak bilinen bazı ilâçlar bile, ki­mi zaman bebeğin sakat, hatta ölü doğ­masına sebep olabilir.
Bilindiği gibi hamilelik sırasında, özel­likle ilk 3 vede 4 ay içinde bulantı, kusma gö­rülür. Bunlar hamileliğin tabiî olayları­dır. Ancak, yine de istendiğinde uygun bir tedaviyle bertaraf edilebilirler.
Hamilelik sırasında ayrıca, bazı ka­dınların yüzlerinde ve alınlarında koyu­laşan sarı lekeler belirir. Yüze hoş olma­yan sütlü kahverenkli bu lekeler, doğumdan birkaç hafta sonra tamamen kaybolurlar. Bu lekeleri tedavi etmek için özel bir ilâç ya da özel bir tedavi me­todu yoktur. C vitamini almak yararlı olabilir. C vitamini zararsız, hatta hamilelik sırasında yararlı bir maddedir. Bu yüzden bir tehlikesi de yoktur.
Ana karnındaki hayatı boyunca ke­mik yapısının gelişimi için bebeğin kal­siyum tuzlarına ihtiyacı vardır. Tabiî kalsiyum bebeğe ana kanı aracılığıyla ulaşır. Annenin organizmasının kalsiyum bakımından fakir olması halinde, diş çü­rümeleri görülür. İşte bunun için halk arasında “her çocuk bir dişe malolur” denir.
Bu yüzden hamilelik sırasında orga­nizmanın ihtiyacını karşılamak amacıy­la ve tabiî doktor tavsiyesiyle kalsiyum almakta yarar vardır.
Gebeliğin 4. ayından itibaren çocuğun kan yapımında kullanılmak üzere anne­den çocuğa demir iyonları çekilir. Bu yüzden annenin demir deposunda azal­ma olur. Bunu gidermek için anneye ge­rekli olan demir ilâçları verilir. Gebelik esnasında anneden çocuğa demir geçme­sinden başka anne kanında fizyolojik bir sulanma da husule geldiğinden gebe ka­dının kan bulguları gebe olmayanlara göre normalde biraz daha düşüktür. Bu yüzden ayda ya da duruma göre bir-iki ayda bir gebenin kan bulgularına bak­mak yararlı olur. Gebe kadında akyuvar sayısında da bir değişiklik olur. Normal­de 5-6 bin olan akyuvar sayısı gebede 7-8 bin hatta bazen 10 bini bulur. Bunu bir iltihap belirtisi olarak almamak ve telaş­lanmamak gerekir.
İhmal edilmemesi gereken bir başka tedbir de idrar tahlilleridir. Hamileliğin ilk altı ayında ayda bir, son üç ayında ise 15 günde bir olmak üzere düzenli bir şekilde idrar tahlili yaptırılmalıdır. Zira hamilelik sırasında annenin böbrekleri hem kendi vücudunun artıklarını, hem de bebeğinkileri süzer. Hamileliğin son­larına doğru bebeğin büyümesiyle, atıl­ması gereken maddeler de çoğaldığın­dan, böbreklerin işi de artar. İdrar tah­lilleri sayesinde böbreklerin çalışmasın­daki en ufak bir düzensizlik bile hemen anlaşılır. Gebe kadın idrarında normal­de eser miktarda albümin çıkabilir. Bu miktar 24 saatlik idrarda 0.5 gramı aşın­ca anormal telakki edilmeli ve özel ted­bir alınmalıdır. Zira idrarda albümin ço­ğalması özellikle kan basınç yükselmesi ile ve aşırı kilo alma, şişmanlıkla birlikte olursa “toksikoz” denilen ve gebelikte tehlikeli olan bir hastalığın belirtisi ola­bilir. Bu durumda doktor, durum daha ağırlaşmadan müdahale edebilir ve uy­gun bir tedavi yöntemiyle rahatsızlığı geçirebilir.
Bazen de birkaç saat ayakta kaldıktan sonra, akşama doğru ayakların şiştiği görülebilir. İdrar tahlilinde albümin çık­mazsa, bu durumun sebebi yorgunluk (yüksek topuklar) ya da bebeğin ağırlığı­nın karma baskı yaparak kanın bacak­lardan geri dönmesine engel olmasına bağlı olabilir. Bu tür şişlikleri önlemenin en iyi yolu, her gün 1-2 saat ayakların hafifçe yükseğe kaldırılarak (bir yastık üzerine konarak) dinlendirilmesidir. An­cak, her şeyden önce bu şişliklerin albü-minle bir ilgisi olup olmadığı kesin ola­rak belirlenmelidir.
Hamile kadın, kesinlikle korse gibi be­lini sıkacak iç çamaşırları kullanmamalı­dır. Hamile kadınlar için özel korseler vardır. Bedenlere göre ve özel yapıda olan bu korseler, ağırlaşan karın yükü­nün taşınmasını kolaylaştırırlar. Sonra, bazı hallerde (şişman kadınlarda ve be­beğin fazla gelişmiş olması halinde) bu korseleri kullanmak kaçınılmaz olur. Giyimler de tabiî, şıklıktan vazgeçme pa­hasına bol ve rahat olmalıdır. Daha önce belirtilen sebeplerden dolayı, hamilelik sırasında kadınların göğüsleri büyür. Bu sebeple sutyen kesinlikle göğsü sıkmamalıdır. Doğumdan sonra göğüslerin üstlenecekleri görev gözönüne alınarak,hamilelik sırasında bu organların bakı­mına büyük özen gösterilmelidir. Bu noktada, özellikle hamileliğin son hafta­larında meme başına alkol ve gliserin friksiyonları yapılması tavsiye edilebi­lir. Bu friksiyonlar, meme başı derisinin sertleşmesini ve irileşmesini sağlar. Bu da meme başlarının emzirme sırasında çatlamasını büyük ölçüde önler.
Hamilelik sırasında ayrıca vajinal banyolardan da kaçınılmalıdır. Bunun yaraşıra barsaklar da faal tutulmalıdır. Bilindiği gibi hamilelik sırasında, rah­min genişlemesinin barsaklar üzerinde yaptığı basınç ve gebelikte salgılanan hormonların etkisiyle kabızlık olabilir. Bu durumda doktorun tavsiye ettiği ilâçları kullanmak daha iyi olur. Kesin­likle sert, etkili müshil ilâçları alınma­malıdır. Kabızlık, ilâçların yanısıra, seb­ze ve meyveye ağırlık veren bir beslen­me rejimi ile geçirilebilir. Ayrıca, hami­lelik sırasında sürekli oturma da bağır­sakları tembelleştirir. Bu yüzden uzun fakat yorucu olmayan yürüyüşler fayda­lıdır.
Hamileliğin bir başka olumsuz yanı,
bacaklarda ortaya çıkan varisler ve hemoroitlerdir. Varisler için hafif elastiki varis çorapları tavsiye edilebilir. Aslın­da varis çoraplarının, varisi olsun olma­sın her hamile kadın tarafından, özellik­le iş sebebiyle uzun müddet ayakta kal­maları gerekenler tarafından kullanılmasında fayda vardır. Varisler ve bacak ağrılarını dindirmek, baldırlardaki şiş­likleri geçirmek için, ayakların bir süre bir yastık üzerine kaldırılarak dinlendi-rilmesinde de fayda vardır.
Bütün bunların dışında, normal şart­larda, hamile kadın hamileliğin altıncı ayına kadar normal günlük yaşantısını sürdürebilir. Ancak fazla ağır işlerden kaçınılmalıdır. Zaten çalışan kadınlara kanunî olarak 3 ay paralı doğum izni hak­kı tanınmıştır. Ayrıca isteyenler 6 aya kadar ücretsiz izin alabilmektedir.
Düşük, altıncı gebelik ayından önce hamilelik halinin bitmesidir. Bundan sonrası erken doğum olur. Düşük, genel­likle hamileliğin ilk 3-4 ayında olur. Ve düşüğün sebepleri çok çeşitlidir. Bazı hallerde rahim, ergenlik çağında normal gelişimini tamamlayamamış ve çocuk­luktaki haliyle kalmıştır. Bu durum ha­milelikte düşüğe sebep olur. Fazla ağır işler ve yorgunluk da düşüğe yol açabi­lir. Bu yüzden hamilelik sırasında yoru­cu işlerden kaçınılmalı ve fazla ağır kal-dırıjmamalıdır. Bu arada, araba ve mo­tosiklet yolculuklarının özellikle bozuk yollarda yapacağı sarsıntıların, herhan­gi bir düşme ve karın bölgesine gelen herhangi bir darbenin düşüğe sebep ola­bileceği unutulmamalıdır.
Düşük ya da düşük ihtimali bel ağrıla­rı ve karnın alt kısmındaki ağrılarla ken­dini gösterir. Ve kanama olur.
Hemen ilk belirtide hastanın yatağa yatarak mutlak şekilde dinlenmesi ge­rekmektedir. Bu arada hemen doktor (mümkünse kendi doktoru) çağrılmalıdır. Zamanında bir müdahaleyle doktor düşüğü önleyebilir.

Dış Gebelik,Tuba Gebeliği

Bazı kereler, döllenen yumurta rahme kadar gelememekte ve tubaların mukozasına tutunup kalmaktadır. Örneğin tubalardaki bir hastalık, yumurtacığın rahme doğru in­mesini engeller. Yumurtacığın tuba mukozasına yerleşerek büyümesi olayı, tuba gebeliği ya da dış gebelik adı verilen anormal bir durumdur, yani bir hastalık halidir. Bu durumun kadın için çok tehlikeli olduğu ortadadır. Çün­kü tuba dar bir borudur ve çeperi de incedir. Bu nedenle tohumu ancak bir armut büyüklüğüne gelecek kadar barındırabilir. Daha büyüdüğünde, genişlemiş olan tuba çat­lar ve kopar. Tohum yırtılan yerden çıkarak karın boşluğu­na böylelikle düşer. Bazı kere yırtık yarası kendi kendine iyileşerek kapanır. Böyle durumlarda, kökünden ayrılmış olan to­hum, karın boşluğu içinde bir çeşit iç emilmeye uğraya­rak ölmektedir. Ama, sıklıkla, yırtılan yer kadının haya­tını tehlikeye sokacak derecede çok kanamaktadır. Çün­kü yırtılma sırasında, burada bulunan önemli kan da­marları da birlikte yırtılırlar. Kanın sürekli olarak karın boşluğuna akması şeklindeki iç kanama, çabucak bir cer­rahî müdahale yapılarak önlenmezse, kadının kurtulma şansı olmamakta ve kanamaya dayanamayarak ölmekte­dir.
Eğer döllenmeden 6-12 hafta kadar bir zaman sonra karnın alt kısımlarında şiddetli ağrılar olursa ve bu ağ­rılarla birlikte düzensiz kan kayıpları görülürse, bunla­rın yanı sıra kadında yorgunluk, güçsüzlük nöbetleri hat­ta bayılmalar ortaya çıkarsa bir hekime başvurulmalı­dır. Çünkü böyle durumlarda bir dış gebeliğin varlığını düşünmek ve incelemeyi bu yönde derinleştirerek erken­den müdahale etmek gerekir.

Âdet Kanaması ve Gebelik

Âdetlerin ortaya çıkması kadına gebe kalmadığını yani döllenme ol­madığını gösterir. Buna karşılık olarak eğer tohumu alıcı tabaka vücuttan ayrılmazsa, yani beklenen âdet kanaması olmaz­sa, kadın kendinde bir gebeliğin başlamakta olduğuna ka­rar verir. Âdetler her 28 günde bir çalan ve susması gebe­liğin başladığını bildiren bir çalar saate benzetilebilir.
Gebelikten başka âdet kanamasının ortadan kalkma­sına, ya da gecikmesine sebep olan başka faktörler de vardır. Gene âdetler başlamadan önce ve âdetler sırasın­da birtakım şikâyetleri olan kadınların oranı sanıldığı ka­dar az değildir.

Yalancı Gebelik Nedir?

Yalancı Gebelik nedir?
Eskiden beri ruhsal kaynaklı olarak bilinen bir ame­nore şekli daha vardır. O da yalancı gebeliktir. Eski ki­taplarda 8 ay süren ve hatta karnın büyümesi de birlikte olmak üzere gebeliğin bütün belirtilerini gösteren bir amenore şekli olarak tanımlanmıştır. Genellikle yalancı gebeliğe çocuğu olmasını isteyen kadınlarda rastlanmış­tır. Günümüzde artık kadın bunun gerçek bir gebelik ola­mayacağını anlayacak bilince erişmiştir ve bu yüzden böy­le vakalara sıklıkla rastlanmamaktadır. Ama, yalancı ge­beliğin hafiflemiş bir şekli, özellikle tecrübesiz bazı genç kızlarda bile görülür. Burada gebe kalma korkusundan doğan bir amenore söz konusudur. Âdetler 2 vede 3 hafta ka­dar gecikir ve sonradan düzenli olarak gene ortaya çıkar.
Âdet zamanı bozukluklarının çoğu ruhsal kaynaklı­dır demiştik. Bu nedenle hekimin iyi bir psikoloji bilgisi­ne sahip olması gerekir. Örneğin genç kızda ağrıları var­dır, çünkü rahim kasılmış, kan damarları normal olarak çalışmıyor ve kız gerçek bir baş ağrısından şikâyet edi­yordur. Ama, ağrının kaynağı, normalde zararsız olan rah­min dönüklüğü, rahmin kanalının darlığı ya da kansız kal­ması değildir. Gerçek neden üreme organlarından uzak­tadır.
yalanci-gebelik


Burada nedeni ruhsal hayatta, alışkanlıklarda ve fi­kirlerde ya da genç kızın cinsel tutumunda aramak gere­kir. Genç kızlar sıklıkla kadındaki üreme fonksiyonlarını yanlış anlamaktadır. Buna sebep gene yanlış cinsel eği­timdir. Bu yüzden genç kız kendini âdet kanamasıyla kir­lenmiş, «pis» olarak görür. Gururu kırılmış ve sanki gün­lük görevlerini yerine getiremeyen biri gibidir. Bakire ru­hu, iğrenç bulduğu bu âdet kanamaları karşısında başkaldırır. Ortaya ağrılar hatta bayılmalar çıkar. Bunlar şüp­helenilen gerçekten kaçma çabasından başka bir şey de­ğildir. Genç kıza, âdetler süresince kadının «hasta» oldu­ğu söylenerek yanlış bilgi verilmiştir. Bir çocuk için has­talık ve ağrılar birlikte gider. Eğer birkaç yıl sonra, ilk âdet görme onda gerçek bir ağrı doğurursa, artık bunla­rın «rahatsızlık günleri»nin normal sonucu olduğuna ina­nır. Bu fikirden genç kızı vaz geçirmek çok güçtür. Bazan çevredekiler genç kızda gerçek bir hastalık kompleksi ya­ratma budalalığını gösterir. îlk âdet kanaması ağrılarıyla ilgili olarak anne kızma: «Sen çok darsın» ya da «kan iyi geçemiyor», hatta «tıpkı Ayşe’de olduğu gibi, o da evlenene kadar çekti» diyecektir. Bunları söylerken an­ne ne yazık ki bulûğ çağına gelmiş genç kızda, ileride ola­bilecek bozukluklarla ilgili şüphelerin ne kötü etki yapa­bileceğini düşünemez.
Kadınlarda birtakım tavırlar takınmak, kendini de­ğerli göstermek de âdet görme bozukluklarının nedenle­rinden biridir. Güzel, neşeli ve pohpohlanan genç kızların hemen çoğunda âdet görme sırasında böyle birtakım şi­kâyetlerin olmadığı görülür. Buna karşılık bozukluklar sıklıkla çehre züğürdü, yüzüstü bırakılmış ve hırçın olan­larda ortaya çıkar. Çirkin bir kızın, başarıdan başarıya koşan güzel kardeşini kıskanması ve aynı şekilde sevgi,ilgi görmek isteğiyle yanıp tutuşması son derece olağan­dır. Genç kızı bu tutumu yüzünden kınamak doğru değil­dir. Bilinçsiz olarak ya da tam farkında olmadan, kendi­ni gösterebilmek için âdet zamanlarından yararlanır. Kramplar ve fenalaşmalar yüzünden yatağa yatması ge­rekir. Hekim gelerek genç kıza «iğne ve ilâçlar verilmesi gerektiğini» söyler. Bu tedavi onu bir güzellik yarışması­nı kazanmış kadar mutlu kılar. Çünkü «hastalığı» ve bu­nun gerektirdiği bakımla, elde edemediği başarıların ve sevincin karşılığı ödenmektedir.
Kendine değer verilme zevkini tatmamış olmanın ya­nı sıra, kadında böyle sembolik hastalıkları başlatan baş­ka kaynaklar da vardır. Örneğin ailede duygu ve düşün­ce ayrılıkları, zorla kabul ettirilmiş bir meslek hayatı, doymamış cinsel istek ve hepsinin üstünde dişiliğinin ka­bul edilmemiş olması kadında bu gibi bozuklukların orta­ya çıkışını hazırlar.
Bu tip bozuklukların en iyi önleyicisi bilinçli bir eği­timdir. Üreme fonksiyonlarının doğal bir şey olduğu ve bunların bütün kadınlar için ortak bir konu olduğu er­kenden genç kıza açıklanmalıdır. Hiçbir küçük düşürücü yanlarının bulunmadığı özellikle anlatılmalıdır. Ailede bir kadın âdet gördüğünde, bunun boş yere saklanmasından kaçınmak gerekir. Aynı şekilde bu konu üzerinde yapılan kötü şakalar da gene kınanması gereken hareketlerdir.
Genç kıza söylenecek şey şudur : Âdet görmek hiçbir zaman bir hastalık değildir. Bir rahatsızlıkla en küçük bir ortak tarafı yoktur. Âdetlerin başlangıcı cinsel olgun­luğun habercisidir. Bundan böyle kendi vücudunda yav­rularının tohumunu taşıyacaksın. Artık bir çocuk değil­sin, bir kadın oluyorsun. Birkaç yıl içinde tam olarak ge­liştiğinde, bu fonksiyon senin çocuk doğurmanı sağlayaçaktır. Âdetlerinin ortaya çıkmasına sevinmelisin. Bunla­rın getirebileceği ufak tefek sakıncaların üstünde dur­ma. Âdet görmekle sağlıklı olduğun ve kısır olmadığın ortaya çıkmaktadır. Akan kanlı sıvı, bilgisizlerin iddia ettiği gibi, hiçbir zaman kusurlu, bozuk kan değildir. Tam tersine, ileride çocuğunu besleyecek olan özsudur. Sonuç olarak âdet zamanlarını mutlu bir geleceğin, yani analığın bir habercisi olarak kabuletmen gerekir.
Bazı kadınlarda âdet kanaması sırasında ortaya çı­kan mizaç değişikliği, çabuk öfkelenme, ağlama isteği, can sıkıntısı gibi gösteriler hormon yapan yumurtalığın çalışmasından doğan, hoşa gitmeyen olaylardır. Bunu dav­ranış inceliğiyle karşılamak çevrenin ödevidir. Bu hiçbir zaman her kaprise kayıtsız şartsız boyun eğmek değil, yalnızca âdet gören kadının hareketlerini anlamaya ça­lışmaktır. Bir şeyi tanımak, ona çare bulmayı bilmeye eşittir. Genç kıza bütün duygularının nedeni öğretilirse, o da kendini onlara en iyi şekilde hazırlayabilir. Eğer bir genç kız, arkadaşlarıyla aynı zamanda âdet görmeye baş­lamazsa, durum ona anlatılacaktır. Özellikle bu yaşın duy­gululuğu gözönüne alınarak, her çeşit takılmadan genç kızı korumak gerekir. Karakteri, hareket tarzını, hatta bü­tün alın yazısını sonradan uygunsuz bir şekilde etkileyen aşağılık duygularının yerleştiği yıllar ve güç dönem özel­likle bu dönemdir. Ancak 18 yaşına kadar âdetlerin baş­lamadığı durumlarda, bir hastalıktan şüphelenip hekime başvurulabilir.

Kısırlık , Sterilite

KISIRLIK STERİLÎTE
Cinsel düzeyde bizim için karşı seksin var olması, an­cak bizim vücudumuzun varlığına bağlıdır. Bu nedenle, cinsel organlardaki herhangi bir bozukluk, cinsel dünyanın yapısında derin değişmelere sebep olur. Bir örnek bunu anlamaya yardım edecektir. Eğer bacağımızı kırar­sak, koltuğumuzla kapı arasındaki uzaklık, eskisinden çok başka bir anlam kazanacaktır.
Fizyolojik kaynakları belirlendiği ve kişisel, ailesel ve sosyal olmak üzere çeşitli düzeylerdeki sonuçları gün ışığına kavuştuğu halde, kısırlığın ne olduğu daha tam olarak bilinmemektedir. Çünkü, ister bilincine erişilsin, ister erişilmesin, kısırlık insan canlısını tüm varlığıyla içine alır.Kısırlık-2

Kısır bir yuva için dünya artık aynı görünüş­te olamaz.Kısırlığın çok çeşitli nedenleri vardır. Her şeyden ön­ce kısırlık söz konusu olabilmesi için bir çiftin en az 1 ile 3 yıl, sürekli ve normal evlilik ilişkilerine rağmen canlı çocuk sahibi olamamaları gerekir. Bir kadının, evliliğinin başından beri hiç çocuğu olmamışsa birincil kısırlık, bir ya da birkaç canlı çocuğun doğumundan sonra isteğe rağmen bir daha çocuk olmuyorsa ikincil kısırlıktan söz edilir.
Genellikle toplum içinde, kısırlığa % 10-12 oranında rastlanır. Ama, bu çiftlerin evlendikleri zamanki yaşla­rıyla orantılı olarak yükselir. Örneğin 20-21 yaşlarında evlenmiş bir kadının kısır kalma ihtimali % 8 ise, 39-40 yaşlarında evlenmiş olanınki % 65-70 kadardır.
Kısırlık nedenlerini genellikle yalnız kadında aramak bir gelenek haline gelmiştir. Hatta bu yalmş davranış bazı vakalarda çok ileri götürülür ve erkek hiçbir muaye­ne görmezken, kadın üzerinde çok kötü sonuçlar doğu­rabilecek metotlarla teşhis konmaya çalışılır. Oysa kı­sırlık sorununda erkeğin % 30-50 gibi büyük bir payı vardır. Ayrıca kısırlığı araştırmak için erkekte yapılacak incelemeler son derece basittir. Demek ki araştırmalara önce erkekten başlamak gerekir. Kadının muayenesine erkek normal bulunduğunda geçilmelidir.
En sık görülen kısırlık sebeplerinden biri, çiftlerden herhangi birindeki anormallik değil, cinsel ilişkilerdeki bozukluktur. Yani kısırlığı meydana getiren sebep ruh­saldır, çünkü organik ya da anatomik bir nedene bağla­namaz. Genellikle «mizaçlarda uygunsuzluk» deyimini kul­lanmak alışkanlık haline gelmiştir.Kısırlık-SteriliteBöylece de döllenme­nin olamadığı ileri sürülür. Ya da çiftlerin birbirine aşk­la bağlı olmadığı iddia edilir. Prensip olarak, kadınla er: kek arasındaki anlaşmazlık bir kısırlık sebebi’ değildir ve aşktan yoksun evlilik ilişkilerinde döllenme olayı az görülür diye bir kural yoktur. Bununla birlikte, yıllar­ca normal ama, kısır evlilik ilişkilerinden sonra kadının daha genç kişilerden gebe kalması mümkündür.

Orgazm olmadan gebe kalmanın çok mümkün hatta sık olduğu bilinir. Bununla birlikte psikanalizciler, ka­dın – doğum hekimleri ve anatomiciler bazı vakalarda ge­belik için orgazmın vaz geçilmez bir durum olduğu düşün­cesini savunur. Orgazm sırasında rahmin kasılmaları ne­deniyle ağzını kapatan mukoza tıkacının yerinden fırla­dığı ve spermatozoidlerin rahim boşluğuna doğru emildiği ileri sürülmektedir.
Cinsel hayattaki ruhsal ya da psişik bozukluklar arasında kısırlık yapabilecek önemli bir sebep vajinanın ağrılı kasılmaları ya da vaginizm adı verilen durumdur. Bunun tedavisi de öncelikle psişik alana girer. Ama, ka­dın – doğum hekimlerince, vajinanın büzücü kaslarında yapılan genişletici ameliyatlar da bu tedaviye katkıda bulunmaktadır.kisirlk_tedavisi
Ne çok kısa bir erkeklik organı, ne de çok uzun bir vagina genellikle bir kısırlık sebebi değildir. Çünkü usta bir çiftleşme şekliyle bu engel kolayca kaldırılabilir ve gebelik meydana gelebilir.
Yarıda kesilmiş temas sonuç olarak kadında kısır­lık doğurabilir. Cinsel temasın birden kesilmesiyle, orgazma yaklaşan kadın artık boşalamaz olur ve cinsel or­ganlarında, özellikle yumurtalıklarda aşırı kanlanma mey­dana gelir. Bu durum en sonunda sürekli bir hastalığa dönüşebilir. Böyle bir kısırlık da bütün uzmanlarca ka­bul edilmemektedir.
Kadınların gebelikten korunmak için kullandığı ba­zı cihazlar kısırlığa kadar varan iltihaplar yapabilir. Hatta vajina yıkamalarında bile, iltihabı önlemek ama­cıyla cihazın temizliğine dikkat etmek gerekir. Çok şü­kür ki vajina mikroplara karşı iyi direnmektedir. Yoksa erkeklik organının her girişinden sonra dezenfekte et­mek gerekirdi. Çünkü en basit sağlık kurallarına bile uy­mayan birçok erkek vardır. Yapılan gözlemler, düzgün ve hatta sık cinsel ilişkide bulunan kadınlarca, cinsel organlarda iltihaba az rastlandığını ortaya koymuştur. Belki de erkeğin spermasında, aşağı yukarı penisilin ka­dar ya da onun yarı değerinde, mikroplara karşı koyan bazı maddeler vardır ve bu durumu açıklamaktadır.

Doğum yaptıktan sonra cinsel ilişkilerin çok çabuk ve çok sertlikle başlatılması bazan kadında dolaylı ola­rak kısırlığa götüren bozuklukların sebebi olabilir. Çün­kü doğum sonrası, kadının cinsel organları kendini il­tihaba karşı güç savunabilir.
Bazan birinci çocuktan sonra, çiftlerden hiçbiri gö­rünüşte kısır olmadığı halde başka çocuk olmaz. Daha tartışmalı olmasına rağmen bu durum, aile içinde ger­çekten kısırlığa sebep olan durummuş gibi gözükmekte­dir. O zaman spermatozoidlerle yumurtacıklar arasında, aşılardan sonra kazanılan bağışıklığa benzer bir uyuş­mazlık, bir karşıtlık olduğu düşünülür. Spermatozoidler kadında yapılan bazı maddeler tarafından yavaş yavaş ortadan kaldırılır.

Şimdi de kadında ve erkekte organik ya da fonksi­yonla ilgili olarak kısırlık yapan durumları inceleyelim. Kadında iki durum arasında bir ayırım yapmak söz ko­nusudur. Ya kadın döllenmeyi engelleyen, yalnızca ana­tomik nedenler yüzünden kısırdır, ya da gebe kalabilir ama, çocuğu doğumuna kadar rahminde tutamaz.
Bu ikinci duruma sık olarak rastlanır. O zaman ör­neğin frengi gibi herhangi bir hastalığın kalıntıları olan birbirini izleyen yalancı doğumlar görülür. Eğer yalancı doğumlar gebeliğin ilerlemiş bir devresinde meydana gelirse, o zaman hekim nedenini ortaya çıkarabilir. Ama, birçok kadın, hatta farkında bile olmadıkları erken dü­şüklerden yakınır. Daha bol ve birkaç gün sonra gelen kanamalar her zaman için âdet görmeyle ilgili değildir. Bunlar rahmin şu ya da bu nedenle saklayamadığı döl­lenmiş yumurtanın dışarı atılışı olabilir.
Eğer 16 vede 17 hatta 20 yaşında bir kadında, bütün ça­balara rağmen döllenme olmazsa, o kadının hemen kısır olduğunu düşünmemek gerekir. Bu yaşlarda normal âdet­ler cinsel organların olgunluk derecesine eriştiğini belirten kesin bulgular değildir.
Yaşama şekli ve özellikle beslenmenin kadın için bü­yük önemi vardır. Herkes düzenli bir beslenmenin orga­nizma üzerinde başlıca etkiyi gösterdiğini ve sonuç ola­rak da cinsel fonksiyonları etkilediğini bildiği halde, bu alanda birçok yanlış yapılır. Vitamin eksikliği döllen­meye büyük ölçüde zarar verir. Çünkü yumurtalıkların çalışmasını ileri derecede bozar. Çeşitli besin alınmazsa, organizma gerekli olan vitaminleri yeteri kadar alamaz. Vücudun B ve C vitaminlerinden başka, döllenme vita­mini olan E vitaminini de alması gerekir. Birçok ülkede beliren geçim sıkıntısıyla ve az beslenmeyle ilgili olarak gene çok sayıda kadında âdet yokluğu ortaya çıkmıştır.

Buna karşılık hiçbir zaman aşırı beslenme yoluna da gidilmemelidir. Çok yeme de aynı şekilde kötü etki ya­par. Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler aşırı beslenme­nin, cinsel organların çalışmasında kısırlığa kadar giden bozukluklar yaptığını göstermiştir.
Sonuç olarak kadının sağlığına zararlı olan her şeyin onun döllenmesine de aynı şekilde zarar verdiği kesinlikle söylenebilir. Ayrıca bazı büyük illerde atmosferin ne genel sağlık, ne de kadının döllenme yeteneği için yarar­lı olmadığı görülür. Sinirleri yıpratıcı çalışma şartları, düzensiz yaşama, aşırı spor çalışmaları, temizlik kurallarına uymama, aşırı cinsel ilişkiler sağlığı bozarak ay­nı zamanda döllenmeye de zarar verir.
İç cinsel organların bazı anatomik bozuklukları sper-matozoidlerin rahim içine girmesini engelleyerek kısır­lık doğurabilir. Örneğin rahimde sapmalar, durum deği­şiklikleri., tubalarm tıkalı olması bunlardandır. Bu bo­zuklukların birçoğunu masajlarla, rahim içine özel cihaz­lar yerleştirmekle ve daha karışık vakalarda ameliyatla düzeltmek mümkündür.
Kısırlık bazı bezlerin bozuklukları, özellikle tiroid bezinin, yumurtalıkların ya da böbreküstü bezinin fonk­siyonundaki bozukluk yüzünden meydana gelir. Bu bo­zukluklar hormon tedavileriyle, eksik olan hormonu ye­rine koymakla giderilir. Bazan vagina salgılarında sper-matozoidleri öldüren aşırı asit bulunur. Bu durumu teş­his eden hekim alkali sıvılarla aşırı asitliği normale indi­rir.
Cinsel organların, rahmin, tubaların ya da yumurta­lıkların iltihabı söz konusu olduğunda durum çok daha kötüdür. Çocukları olmasını istemeyen kadınların dü­şürmek amacıyla kullandığı metotlar da bu organların mu­kozalarında sıklıkla iltihaba sebep olur. Mukozalar ge­belik sırasında özellikle duyarlı olduğundan iltihap çok çabuk yerleşir. Yalancı doğumdan hemen önce ve hemen sonra yapılan cinsel temaslar da aynı sonuçları doğura­bilir.
Temiz olmayan âletlerle çocuk düşürmeye kalkmanın ne derece kötü etkiler yapacağı açıktır. Çok kere ba­zı bulaşıcı ve cinsel temasla geçen hastalıklar bu yolla taşınır. İltihabın varlığı zamanında ortaya çıkarılırsa an­tibiyotikler, sülfamidler ve kortizon gibi ilâçlarla, aynı şekilde sıcak, ışınlar, termal banyoları vb. ile tedavi et­mek mümkündür. Ama, genellikle odaklar o kadar küçük ve zararsızdır ki kadında önemi} bozukluklara yol aç­maz. Böylece iltihabın farkına varılmaz ama, kısırlık meydana gelir. İltihap ilerlemişse bazan organın çıkarıl­ması gerekir. Eğer bu organ yumurtalıklar, tubalar vb. gibi döllenmeyle doğrudan doğruya ilgili bir organsa, o zaman iki taraflı çıkarılması kadını ölünceye kadar kısır bırakır. Günümüzde ameliyat tekniği çok gelişmiştir ve artık cerrah, özellikle yumurtalık olmak üzere hasta or­ganın bir parçasını kurtarmayı başarmaktadır.
Kistler ve urlar gibi bazı başka kısırlık nedenlerin­de de ameliyat zorunludur. Son zamanlarda, kısırlığın yumurtalık fonksiyonunun bozukluğuyla ilgili olduğu va­kalarda X ışınlarıyla tedavi denenmiştir. Ama, bu organ­ların ışınlara karşı duyarlığı farklı olduğundan, verilecek doz çok önemlidir. Belirli bir hasta için çok iyi olan doz, bir başkası için zararlı olabilir. X ışınları yumurtalıkları ve böylece de döllenme yeteneğini bozabilir ya da garip şekilli çocukların, doğmasına sebep olur. Sonuç olarak bu metodu çok kullanmamak gerekir.
Eğer kısırlığın nedeni belliyse genellikle tedavi et­mek mümkündür. Kısırlığın sebebi erkek olduğunda te­davi güçtür. Bir ailede erkeğin dölleme yeteneğinde ol­maması için çok sebep vardır. Bunlar öncelikle erkeklik gücündeki önemli bozukluklardır. Cinsel temas güçlükle yapılır, döllenme şansı da orantılı olarak azalır. Böyle vakalarda döllenmeyle ilgili organlar anatomik ve fizyo­lojik yönden sağlam olup bozukluk bunların eksik fonk­siyonuna bağlıdır. Buna karşılık cinsel gücün eksik oluşu her zaman dölleme yeteneğinin sağlam olduğunu be­lertmez. Sperma üzerinde yapılan incelemeler erkekte kısırlığın, hatta gücün normal olduğu zamanlarda bile, ender olmadığını ortaya koymuştur.
Son yıllarda spermanın incelenmesinde ilerlemeler vardır. Ejakülasyon sıvısı miktar, renk, kıvam, tohum hücrelerinin sayısı, hareketliliği yönünden araştırılmış­tır. Aynı şekilde hücrelerin ve spermatozoidlerin yapısı­nı incelemek üzere, özel olarak boyanan ve mikroskop altma konan preparatlar hazırlanmaktadır. Birçok anor­malliğin fark edilmesi bu şekilde olmuştur. Ayrıca testis dokusundan iğneyle parça almak şeklinde bir yola da başvurulur. İç salgı fonksiyonu olan bezlerin çalışıp ça­lışmadığını anlamak amacıyla çok karışık bazı idrar tah­lilleri de yapılmaktadır.
Erkekte kısırlık başlıca iki sebepten ortaya çıkar: Ejakülasyonın dışarıya çıkmasını önleyen engeller ve spermanın yapısında ya da döllenmenin öteki unsurla­rında bulunan bozukluklar. Eğer spermada yalnız ölü ya da döllenme için çok zayıf spermatozoidler varsa gene kısırlık ortaya çıkar.
Bu her iki grup anormallik de genellikle hipofiz, böb­reküstü bezleri ve cinsel bezler gibi iç salgı bezlerinde bozukluğa sebep olan genel bir hastalığın sonucudur. Bu bozuklukları yapan hastalıklar arasında beynin ve omu­riliğin organik hastalıklarım saymak gerekir. Bu hasta­lıkların döllenme foksiyonları üzerindeki etkisini anlamak için cinsel temasın fizyolojisini ve ereksiyonun cinsel merkezini düşünmek yeterlidir. Frenginin burada büyük ro­lü vardır. Beyin fonksiyonlarını ve özellikle beyin kabu­ğunu, yani bilinci saran hastalıklar bu gruba girer. Kor­ku, uzun süren uyarılmalar, cinsel organlar düzeyinde ana­tomik bozukluklara yol açabilir. Bu nedenle, erkekte kı­sırlık söz konusu olan bütün vakalarda iyi bir sinir sis­temi muayenesi zorunludur.
Yerel bozuklukların ya da erkek cinsel organlarındaki anormalliklerin döllenme bozukluklarından sorumlu ola­cağı bir gerçektir. Fimozisi olan erkeklerde idrarda çok miktarda spermaya rastlanır. Yalnızca mekanik bir olay nedeniyle, ejakülasyon sırasında sperma uretranın dış ağ­zına erişememekte ve idrar torbasına dökülmektedir. Ge­nellikle bu çekilmeler yalnız katılaşma sırasında bir en­gel olarak ortaya çıkar. Penis yumuşakken idrarın bo­şalmasını engellemez ve güçleştirmez.
Erkeklik organında hipospadyas adı verilen doğuş­tan bir şekil bozukluğu olabilir. Burada uretra penisin ucu­na kadar gelmez. Böylece ejakülasyon sırasında atılan sperma sıklıkla vajina dışına düşer ve döllenme olamaz.
Yerel hastalıklar arasında kısırlık yapan bazılarını şöyle sıralayabiliriz: prostat urları, iltihapları, seminal keselerin iltihapları, epididimis iltihapları, testislerin ilti­hapı, frengi ya da veremi, vb… Çok bilinen hastalıklardan biri de kabakulak geçiren erkeklerde hastalık sonrası gö­rülen testis iltihabıdır.

Gebelik ve Doğumun Tarihçesi

Kırk yıldan daha kısa bir süre önceye kadar, doğum hekimliği, önceki 20-30 yılda gerçekleştirilmiş gelişmelere karşın gerek anne, gerekse dölüt açısından oldukça büyük tehlikelerin önüne geçemiyordu. Gebelik dönemi denetiminin düzenlenmesindeki büyük ilerlemelere ve sezaryen ameliyatının nispeten daha güvenli koşullarda uygulanabilme olanaklarının sağlanmış olmasına karşın, ölüm tehlikesi, anne için binde 8, bebek için (ölü doğum) binde 40 idi.

Günümüzde anne ölüm oranı, gelişmiş toplumlarda binde 0,30′dur ve çoğunlukla, gebelik öncesinden beri varolan hastalıkların sonucudur. Bebeklerdeki ölü doğum oranıysa binde 25′e düşmüştür.

Bu gözkamaştırıcı gelişmenin nedenleri oldukça karmaşık olmakla birlikte, aralarından özellikle dördü çok önemlidir.

Her şeyden önce, annedeki ölüme yolaçacak iltihaplanmalar ortadan kalkmıştır. Pasteur’ün buluşları sonucu uygulamaya konulan mikroptan arındırma yöntemleri, ölüm oranının ancak binde 2′nin altına indirilmesine olanak sağlayabilmişti. Antibiyotiklerin kullanılmaya başlanmasıysa, ölümle sonuçlanan iltihaplanmaları ortadan kaldırmış, zararsız iltihaplan da büyük ölçüde azaltmıştır.

Buna paralel olarak, pıhtılaşmayı önleyici tedavi ve loğusanın çabuk ayağa kaldırılması, toplardamar iltihabı tehlikesini ve akciğer ambolilerini azaltmıştır.

İkinci etken, doğum sırasında ve sonrasındaki kanama tehlikesinin, çok yalın teknikler uygulama ve etkili ilaçlar kullanma yoluyla azaltılmasıdır. Kanamaların tehlikesinin azaltılması da, doğum sonrası ihtilatların azalmasına ve loğusanın kendini daha çabuk toplamasına yardımcı olmuştur. Bu iki gelişme, bir üçüncüyü de birlikte getirmiştir: Sezaryen ameliyatının, güvenlik koşullarının gelişmesiyle, uyuşturum ve yeniden canlandırmada modern teknikler uygulanmasıyla, getectpin değişmesi.

Doğum hekimliği koşullarını değiştiren son etken, koruyucu tedavinin örgütlenmesi ve çok daha etkili olanaklarla donatılmasıdır. Doğum öncesi olarak muayenelerin artırılması ve zorunlu kılınması, doğumda karşılaşılabilecek güçlüklerin önceden bilinmesini, annedeki hastalıkların taranarak gerekli önlemlerin zamanında alınmasını sağladı. Röntgen ışınlarıyla leğen ölçümü, radyoizotoplar ya da sesüstü dalgalarla etenin yerinin saptanması, hormon ölçümleriyle dölütün durumunun değerlendirilmesi, dölütün sesüstü dalgalarla araştırılması ve su kesesine iğneyle girilerek alınan sıvının biyolojik yönden incelenmesi gibi araştırma yöntemlerinin geliştirilmesi, bu koruyucu tedavi alanında kesin adımlar atılmasını sağladı.

Kadını doğuma hazırlamaya dayanan ruhsal – bedensel yöntemler ya da eskisinden daha az zehirleyici olan ağrı kesici ilaçlar, doğumun ağrısız olmasını kolaylaştırdı.

Kullanılan yöntem hangisi olursa olsun, değişmeyen bir olgu vardır: Doğum-hane atmosferi bütünüyle değişmiştir; korku ve panikle artık pek az karşılaşılmaktadır.

Böylece annenin güvenliği, hattâ çoğunlukla iç rahatlığı sağlandıktan sonra, doğum uzmanları dikkatlerini bebek üstünde yoğunlaştırmaya koyuldular.

Bütün bu gelişmelere karşın, doğum sırasındaki ve yeni doğmuş bebek dönemindeki ölüm oranında, ilk yıl içindeki ölüm oranında olduğu ölçüde çarpıcı bir düşüş görülmedi. 1930′lardan bu yana, ilk yıl içindeki ölüm oranı düşüşü yüzde 80 iken, dölüt ve yeni doğmuş bebek ölüm oranında ancak yarı. yarıya düşme saptandı. Ama bu ölüm oranının öğeleri incelendiğinde, doğum başlamadan önce, dölyatağı içinde ölen çocuk oranında azalma olmamasına karşılık, doğum sırasındaki ölüm oranında büyük, yeni doğmuş bebek dönemindekindeyse biraz daha az belirgin bir düşme olduğu görülür. Doğum sırasındaki ölüm oranının azalmasının en önemli etkeni, kuşkusuz doğumun dikkatli yönetimidir. Dölütün doğum sırasında izlenebilmesini sağlayan yeni teknikler, özellikle en dikkatli kulakla dinlemede bile farkedilmeyebilecek kalp atışı değişikliklerinin sürekli kaydı, bu izlemeyi büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. Sözkonusu değişikliklerin anlamı tam olarak aydınlatılmamıştır, ama yorumlama çalışmalarının gelecekte, dölütün durumunun tam bir kesinlikle değerlendirilebilmesini sağlamaları beklenmektedir. Öte yandan, araç – gereç, özellikle de personel açısından, uygun bir donatım sayesinde dölütün saçlı derisinden alınan bir damla kanın pH ölçümü yapılabilmektedir. Bu çeşitli gözetim yöntemleri, oksijensiz kalma ya da travmalar çocuğun sinir merkezleri için tehlikeli olmaya başlamadan, dölütün çıkarılmasına karar vermeyi sağlamaktadır.

Doğum uzmanlarının karşı karşıya bulundukları büyük sorunlardan biri de, erken doğumdur. Doğumdan hemen sonra ölen bebeklerin yüzde 70′i, erken doğmuş çocuklardır.

Erken doğumlar çoğunlukla doğum öncesi nedenlere bağlıdır. Yaklaşık olarak dörtte birinin nedeni annedeki bir hastalık, dört’te birininki çoğunlukla önüne geçilemeyen olaylardır (etenin normal yerinden aşağıda yerleşmesi, su kesesinin vaktinden önce yırtılması, v.b.); yarısının nedeniyse henüz açıklanamamaktadır.

Gebelik Nedir ve Süresi Ne Kadar?

GEBELİK

Yumurta, döllendiği anda, hücre bölünmesi ve değişik organların oluşması için farklılaşmış hücre grupları ayrımı işlemlerine başlar.

Annenin organizmasıysa, içinde bir yumurta gelişmekte olduğunu yuvalanma anında, yani döllenmenin 7. günü ile 10. günü arasında, yumurtanın dölyatağı mukozasına yerleşmesiyle öğrenir. Durumu annenin organizmasına ileten, yumurtayı saran eten çıkıntılarının ürettiği hormonlardır: Annedeki kan gölcükleri oluşur oluşmaz, eten hormonları annenin kan dolaşımına geçer.

Bu andan başlanarak, bir yandan yumurtlamayla birlikte üretilmeye başlayan ve yuvalanma olursa üretimi süren sarı cisim hormonları sayesin de, bir yandan da gelişmekte olan etenin giderek artan miktarlarda ürettiği hormonlar sayesinde, annenin organizması çeşitli değişikliklere uğrayacaktır. Bu değişiklikler dölütün gelişmesine paralel ilerleyecek, dölütün gereksinmelerine uyarlanacak ve hem doğum, hem de doğumu izleyen emzirme dönemi için uygun koşulları yaratmaya yönelecektir. Değişiklikler özellikle gebe kadının üreme organları düzeyinde görülür; dölyatağınm gelişmesi bunun en çarpıcı örneğidir. Ama, bunlara paralel giden ve daha az belirli olmakla birlikte, gebeliğin uyumlu gelişmesi açısından, aynı ölçüde önemli başka değişiklikler de vardır.

İnsanda gebelik süresi ortalama 9 aydır. Bu kuramsal süre, bir kadından ötekine ya da bir gebelikten ötekine birkaç günlük farklar gösterebilir. Sürenin her üç aylık bölümü, dölütün dölyatağı içindeki yaşamının 3 dönemine uyar. Birinci üç ay, aşılanmış hücrenin önce embriyo, daha sonra da dölüt olma dönemidir. İkinci üç ayda dölütün organları yavaş yavaş son biçimlerine yaklaşırlar. 6 ay tamamlanmadan dölüt dölyatağı dışında yaşayamaz ve gebeliğin bu dönem içinde son olarak bulması, «düşük» diye nitelenir. Sonuncu üç aylık dönemde dölüt yaşayabilir kabul edilir; zaten dölütün bu dönem içindeki etkinliklerinin en büyük bölümünü, büyüme etkinlikleri oluşturacaktır.

Bu üç dönemin betimlenmesine girişmeden önce, gebe kadında sürekli gelişme gösterecek olan kimyasal ve fizyolojik olayları açıklamak gerekir. Yumurtanın dölyatağı boşluğuna yerleşmesi ve orada gelişmesi, canlı bir organizma, başka bir canlı organizmaya aşılandığında red olayının ortaya çıkmadığı tek örnektir.

Kadının Üreme Sistemi ve Gebelik

KADININ ÜREME SİSTEMİ VE GEBELİK

Kadının üreme sistemi, biçimsel açıdan ilgi çekici bir gelişme gösterir. Bu gelişme, sarı cismin ve etenin işlevine bağlı olarak, annenin organizmasına önemli miktarda hormon salgılanmasıyla da aynı zamanda olur.

Gebelikte Dölyatağı Değişimleri

GEBELİKTE DÖLYATAĞI DEĞİŞMELERİ

Yumurta annenin dölyatağına yerleştiği ve gelişmeye başladığı zaman, «gebeliğin başlamış» olduğu söylenir. Bu dönemde önemli ölçüde biçimsel değişiklik gerçekleşir. Gelişme hızı, gebeliğin ilerlemesiyle artar.

Dölyatağının biçim ve yapısı

Gebelik dışında dölyatağı yaklaşık 50 gram ağırlıkta, 6-8 santimetre, yükseklikte, 4-5 santimetre genişlikte ve 2 vede 3 santimetre küp hacimli küçük bir organdır. Gebeliğin 3. ayının sonunda yüksekliği 13, genişliği 10 santimetreyi bulur.

6. ayın sonunda, yüksekliği 20 sm, genişliği 16 sm’dir.

Doğumdan hemen önce dölyatağı 32 sm yükseklikte, 22 sm genişliktedir. Ortalama ağırlığı 1 kg dolayındadır-, hacmi 4-5 litreyi bulmuştur. Dölyatağının boyutlarındaki bu değişikliği, organı oluşturan düz kas hücrelerinin sayı ve boyutlarının artışı sağlar. Sözkonusu kas tabakası, farklı yönlerde 3 tabakadan oluşur. Yüzeysel tabaka uzunlamasmadır, dölyatağının ön yüzünden arka yüzüne doğru uzanır; en iç tabaka değirmidir; en kalın tabaka olan ve «ağbiçimli tabaka» diye adlandırılan orta tabaka, her yöne uzanabilecek biçimdedir. Aslında bu fark, yalnızca mikroskopta ayırdedilebilir. Gebelik sırasında her üç tabaka, dölütü etkin biçimde koruyacak ve doğumu sağlayacak biçimde güçlü ve esnek bir kas yapısı oluşturur. Dölyatağı çeperinin kalınlığı, gebelik süresince değişmez değildir. Çeper, başlangıçta, gebelik öncesine oranla kalınlaşır; daha sonra, organ azami gelişme düzeyine ulaştığı zaman, yeniden incelmeye başlar, doğumdan sonra başlangıçtaki kalınlığına döner. Dölyatağı, normal denebilecek boyut ve özelliklerine doğumdan ancak 1-2 ay sonra kavuşur. Bu sağlam ve düzenli kas yapısı içinde, dölyatağı boynu ile dölyatağı gövdesi arasında yeralan az kaslı bir bölge vardır. Sezaryen uygulamak gerekirse, dölyatağı kesişi buradan yapılır. Her organ gibi, dölyatağı sinirleri de özerk sinir sistemine, ayrıca da merkezi sinir sisteminin etkilerine bağlıdır. Gerek bu sinirler, gerekse dölyatağının kasılma yeteneği, gebelik süresince uykuya dalmış görünür.

Kas sistemi gelişmesiyle aynı zamanda, dölyatağma ulaşan kan damarlarında da önemli bir artış gözlenir. Gerçekten, gebeliğin sonuna doğru, eten düzeyindeki eten çıkıntılarından oluşan madde

Doğum evresine en elverişli koşullarda ulaşabilmek için, gebe bir kadın, etkinliklerini azaltmalı, daha sağlıklı ve daha dengeli yaşamalıdır.

alışveriş yüzeyi, bütün kırışık ve buruşuklukları açılabilseydi 7-12 metreye yayılırdı. Böylesine bir işlevi yerine getirebilmek için annenin kan debisi, dolayısıyle kalbin çalışması, yaklaşık yüzde 30 oranında artar ve gebeliğin sonuna doğru dölyatağı içinden geçen kan miktarı, normal dolaşıma oranla on kat artabilir.

Anatomik yeri

Gebelik dışında, dölyatağı «küçük leğen» adı verilen kemik bir boşluk içindedir; burası, önde çatı kemiği, arkada kuyruk sokumu kemiği, yanlarda ise kalça kemiği kanatları adı verilen leğen kemikleriyle sınırlıdır. Dölyatağı gelişmesine burada başlar, sonra yükselerek ikinci ayın sonuna doğru elle muayenede çatı kaynağının üstünde algılanabilir. Dölyatağı bundan sonra, dikey olarak, karın boşluğunun ön tarafı yakınında gelişmesini sürdürür ve karın boşluğuna çıkıntı yapar. Karın boşluğu içindeki organlar, dölyatağının bu gelişmesinden etkilenirler.

Aşağıda, dölyatağının altında sidik torbası yeralır ve gebeliğin sonuna doğru, çoğunlukla.bası altında kalma sonucu küçük bozukluklara uğrar. Sindirim organları, özellikle de barsak, dölyatağı tarafından yukarı doğru itilir ve genellikle dölyatağının yüzü ile karın boşluğunun omurgayı eksen alan arka çeperi arasına kayar. Gebeliğin sonunda, dölyatağının dibi, karaciğerin ve safra kesesinin alt taraflarıyla temastadır.

Hormonlar ve Gebelik

HORMONLAR VE GEBELİK

Gebelik süresince yapılan hormon ölçümleri, iki bezin etkinliğine bağlı olarak, uyumlu hormon dengesi bulunduğunu gösterir. Sözkonusu iki bez, varlığını sürdürerek aşırı büyüyen sarı cisim ile, yumurtanın eklentisi olan ve doğum sırasında görevi sona eren etendir.

Gebeliğin ilk üç ayı süresince, sarı cisim ile etenin etkinlikleri birbirini tamamlar. Daha sonraları, hormon üretiminin büyük bölümünü eten sağlayacaktır. 3. ayın sonundan sonra sarı cismin ortadan kalkması, gebeliğin sona ermesine neden olmaz.

Eten hormonları

Âdet kanamasının başlaması gereken tarihten 5 gün öncesinden başlanarak, yani gebelik olasılığı henüz akla gelmezken, annenin organizmasında gonadotrofin adı verilen, etene özgü hormonlar bulunmaya başlamıştır. Sözkonusu hormonlar, eten çıkıntıları tarafından üretilir ve gebelik süresince organizmada çok büyük miktarlarda olarak bulunurlar. En yüksek oran, 10. haftaya doğrudur; daha sonra hızlı bir azalma göstererek 4. ayın sonundan gebeliğin sonuna kadar aşağı yukarı değişmez oranda kalırlar. Gebelik teşhisi, gebe kadının sidiğinde sözko-nusu gonadotrofinlere büyük miktarlarda raslanmasına bağlıdır.

Eten ve sarı cismin ortak hormonları
İlk 3 ay boyunca eten ve sarı cisim, iki tip hormon (özellikle östrojenler) üretirler. Hormon ölçümleri, sözkonusu hormon miktarlarındaki artışın ilk 3 ay içinde nispeten yavaş ilerlediğini, son 6.ayda ise daha çabuk artarak, doğum sırasında azami düzeye ulaştığını gösterir. Son üç ayda, gebe kadının sidiğinde östriyol diye adlandırılan özel bir hormon türevi aranır; dölütün bezlerinin ve etenin işlevi konusunda bilgi sağlayan östriyolun sidikte bulunması, dölütün olgunlaştığının güvenilir bir belirtisidir.

Ayrıca, lüteinleştirici etkinlik gösteren hormonlar vardır. Sidikte progesteron türevlerine, özellikle de pregnandiyol adı verilen bir cisme raslanır. Pregnandiyol oranı, gebelik döneminde değişmez ve düzenli bir artış gösterir.

Eten,Anne İle Dölüt Arasındaki Yoğun Alışveriş Yeri

ETEN: ANNE İLE DÖLÜT ARASINDA ALIŞVERİŞ YERİ

Eten, dölyatağı içinde yerleştiği yerde, 2 organizma (anne ile dölüt) arasındaki yoğun alışverişi sağlar.

Gaz alışverişleri

Annenin kanı, soluk alma yoluyla edindiği oksijeni alışveriş alanına getirir ve bir bölümünü dölütün alyuvarlarına devreder. Dölyatağı içi yaşam boyunca, çocuğun ciğerleri çalışmaz, gerekli oksijen göbek kordonu aracılığıyla gelir. Dölüt, aynı yoldan karbondiyoksidi (CO2) annenin kanma devreder. Görüldüğü gibi, eten düzeyinde dölütün soluk alması için oksijen ve karbondiyoksit alışverişi, akciğer hava keseciklerindeki eylemle karşılaştırılabilir.

Öteki gazlar, özellikle de uyuşturumda kullanılanlar, etenden kolayca geçebildiklerinden, doğum sırasında uyuşturum gerekmesi bazı sorunlara yolaçabilir.

Dölyatağının, gebelik başlangıcından sonuna kadarki gelişmesi. — 1) 9. ayda. — 2) 8. ayda. — 3) 7. ayda. — 4) 6. ayda. — 5) 5. ayda. — 6) 4. ayda. — 7) 3. ayda.

Besin alışverişleri

Su, maden tuzlan, şekerler etenden kolayca geçerler. Proteinlerin molekül boyları büyük olduğundan, dölüte ulaşmadan önce biçim değiştirmeleri olarak gerekir. Yağlı maddeler etenden geçmediğinden, gebelik sırasında annenin aşırı şişmanlaması, bebeğin de mutlaka iri olmasına yolaçmaz. Vitaminler ve bazı hormonlar da eten zarını aşabilirler. Ayrıca, eten, sözkonusu besi öğelerinden bir miktar depolayabilir

İlaçlar ve gebelik

İlaçlarda kullanılan maddelerin çoğu, eten zarını aşarak embriyoya ulaşabilir. Yetişkinler için zehirli olan iyot, kurşun, v.b. bazı maddeler bu gruptan olduğundan, annenin bu maddelerle temasını gerektirecek işlerden kaçınması gerekir.

Antibiyotikler de etenden geçebilirler; ama dölütün kanındaki oranları, genellikle annenin kanındakinden düşük bulunmaktadır.

Barbitürik asit türevleri ve afyon türevleri de etenden geçebildiklerinden, doğum sırasındaki uyuşturumlarda bu durumun gözönüne alınması gerekir.