Kulak Kanseri

KULAK KANSERİ


işitme duyusu, bize sesleri duyuran ve onların çeşitli karakter­lerini ayırt ettiren duyumuz olup bu seslerin alınmasına yarayan bir çok organların tümüne birden kulak adı verilmiştir. Yapı açışından kulağın 3 kısmı vardır: dış kulak, orta kulak ve iç kulak
Orta kulak ile iç kulak başı meydana getiren kemiklerin içerisin­de böylece yer almışlardır. Orta kulak ile iç kulak, içerisi hava dolu bir takım dolambaçlı boşluklardan ve zarlardan yapılmıştır. Bu boşlukların daha ziyade nezlelerine hat ve müzmin iltihaplarına sık sık rastlanmak­tadır. Bunların urlarına ve özellikle kanserleri fevkalâde nadirdir.

Gırtlak Kanseri

GIRTLAK KANSERİ
Sindirim borusunun ilk parçası olan ağız boşluğu, arka sonunda burun boşlukları ile yutak dediğimiz yerde birleşirler. Şu halde yutak sindirim borusunun ikinci parçasını teşkil eder. Yutağın alt ve önün­de ise gırtlak bulunur. Böylece gırtlak solunum sisteminin, nefes bo­rusunun başlangıç kısmını yapar.

Bu düzeyden sonra yemek borusu arkada, nefes borusu önde olmak üzere arka arkaya boyundan aşa­ğıya doğru inerler. Gırtlak üç yüzlü bir piramite benzer. Taban yuka­rıda ağız boşluğu ile, tepesi ise aşağıda nefes borusu ile birleşir. Gırtlağın büyüklüğü cinse, yaşa ve şahsa göre değişir. Erkekte kadın­dan daha büyük olup ergenlik çağında daha çok büyür.

Şahsa göre gırtlağın küçük veya büyüklüğü sesin tonuna etki yapar.Gırtlak solunum havasinın geçmesine yaradığı gibi sesi meydâ­na getiren esas organdır. Yapısında çeşitli kıkırdak parçaları ile onların arasına gerilmiş zarsı ikalar vardır. Ses plikaları denen bun­lar soluk verirken titremeleri gırtlak sesini meydana, getirir. Bu ses yutak ve ağızda söze çevirilir. Şu halde, gırtlak, bir yandan solunum için akciğerlere gidecek havanın geçmesine, diğer taraftan içindeki plikalar (ses telleri) yardımı ile insanın ses çıkarabilmesine yadıma olmaktadır. Ağzımıza aldığımız yiyeceklerin solunum yoluna kaçma­sını önlemeye yarayan bir de yutak kapağı vardır.

Baş ve boyun bölgesinde dil ve dudak kanserlerinden daha sık görülen bir kanser de gırtlak kanseridir. Böylece, gırtlak kanserleri günümüzün ciddî kabul edilen kanserlerinden birisidir ve erkeklerde daha sık görülmektedir:
Gırtlak kanserinin ilk belirtisi ses kısıklıdır. Ne varki, bu çeşitli borusunun ağız veya gırtlak denilen yerden veya bunun üst veya alt kısımlardan kökenini alan kanserler ayrı ayrı türlerdir. Böylece, köke­nini aldığı yere göre gırtlak kanserinin türleri vardır.

Gırtlak kanserinin ilk belirtisi söz kısıklığıdır. Ne varki, bu çeşitli nedenlerden de ileri gelebilir. Hatta basit bir üşütmeden de ses kısıklığı meydana gelebilir. Şu halde, soğuk algınlığına karşı yapılan tedaviler iyi bir sonuç vermez ve ses kısıklığı birkaç hafta devam eder­se kesinlikle hekime müracaat gerekir.
Her ne kadar gırtlak kanserinin başlıca nedeni sigaradan den­mekte ise de, bu görüş yeteri kadar kesinlik kazanmamıştır. Zira, çok az kullanan veya hiç sigara içmeyenlerde de gırtlak kanserinin görüldüğü birgerçektir. Şu halde bilemediğimiz nedenlerle gırtlak kan­seri başlamak üzere veya henüz başlamış ise sigara bunu kamçılayan nitelik taşır.
Gırtlak kanserinin erken teşhisi ile 10 vak’adan 9′u tam şifa bul­maktadır. Erken teşhis edilen vak’alarda ameliyat gerekmeden, radio terapi ve ilâçla çok iyi sonuçlar elde edilmektedir.

Nezle

Süt çocuklarında nezle: Oldukça ender raslanır. Bazen gözyaşı kanalı enfeksiyonundan sonra ortaya çıkar. Süt çocuğu ağzından soluk almayı bilmediğinden, burnun tıkanması bu çağda önemli bozukluklar doğurabilir (soluk alma güçlüğü; meme alamama, burun arkasında toplanan akıntının yutulmasıyla kusma). Hastalığın yolaçtığı soluk alma güçlüğü, ateş yükselmesi de varsa, akciğer hastalığının belirtisi olabilir. Klinik tablo ağırlaşabilir; bronşlarda ve akciğerlerde ihtilata yolaçma tehlikesi vardır. Bu nedenle, burun delikleri bol miktarda fizyolojik serumla sık sık açılmalı ve mikroptan arındırılmalıdır. Nezle sık sık tekrarlıyorsa, burun etlerinin (yutak bademciği) ve bademciklerin alınması böylece düşünülebilir.

Çocuklarda ivegen nezle: Halk dilinde kısaca nezle denen bu hastalık, virüs kökenlidir; titreme ve ateşle başlar; aksırık, burun tıkanması, önce sulu, sonra sarımsı renkli ve irinli akıntıyla devam eder. 6-7 gün içinde iyileşir, ama yeniden tekrarlar. Tedavisi kolaydır. Aspirin, burun damlaları, sıcak içecekler vermeye dayanır. Çocuklar bu hastalığa kolayca katlanır.

nezle

Tedavi: Uzun süre kullanıldıklarında tıkanıklığa neden olabildiklerinden, damar büzücü özelliğe dayanan burun damlalarının kullanımında aşırılığa kaçmamak gerekir. Üstelik, kullanılan bu damlaların etkinliği de kuşkulu olduğu gibi, bazen tehlikeli de olabilirler (akciğer ihtilafları). Aynı biçimde, gümüş tuzları içeren damlalar ve madeni yağlar kapsayan damlalar da kullanılmamalıdır.

Burundan tek yanlı akıntı: Çocuğun burnuna kendi kendine soktuğu yabancı bir cisimden ileri gelebilir. İnatçı ve irinlidir. Güç olan, yabancı maddeyi çıkarmak değil, çocuk bunu buruna «gizlice» sokuşturmuş olduğu için teşhisi koyabilmektir. Yabancı maddenin dikkatle çıkarılmasıyla, iz bırakmadan iyileşir.

Burun Kanamaları

Burun kanamalarının (epistaksis), pıhtılaşma bozuklukları enfeksiyon hastalıkları (kızamık sık sık burun kanaması yapar), travma, ya da yerel hastalıklar (damar uru) türünden belirli nedenlere bağlı olmasına ender raslanır. Çoğunlukla yapısaldırlar, yani küçük bir damar beni ya da kılcal damar genişlemesiyle bağlantılıdırlar.

Kanama uzun süreli ve çok miktarda da olsa, genel bir neden olmadıkça, yaşamı tehlikeye sokmasına çok ender raslanır.

burun-kanamasi

Acil tedavi, mikroptan arındırılmış vazelinli bir gazlı bez tamponunu ya da pamuktan yapılmış bir fitili özenle ve derinlemesine burun deliğine yerleştirerek en çok 24 saat orada bırakmaya dayanır. Tedavinin sonraki evresi, uzman hekim tarafından böylelikle uygulanır.

Burun – Boğaz İltahapları

Anneden aldığı antikorlar süt bebeğinin bünyesini korumakta olduğundan, 5 aydan önce pek görülmezler. Yaşamın ikinci altı ayında ve salgın hastalık biçiminde sonbahar sonunda, kış aylarında ve ilkbahar başlangıcında ortaya çıkarlar. Süt çocuğunun çevresinde okula giden daha büyük çocuklar olduğu ölçüde, bulaşma tehlikesi de artar. İlkokul çağında, önceden hastalanmamış bazı çocukların da, okula gitmeye başladıklarında hastalığı kaptıkları görülür.

Burun-boğaz iltihaplarının alışılmış belirtileri ateş, burun tıkanması, burun deliklerinden sulu ve irinli akıntılar gelmesi, öksürük ve ağızdan soluk almadır. Tekrarlamalarına oldukça sık raslanır. Anneleri çoğunlukla bıktıran bu hastalıkların geleneksel ihtilatları, kulak iltihaplan, bronş iltihapları, hattâ akciğer hastalıklarıdır.

Burun-boğaz iltihaplarının «mucize» tedavileri yoktur. Antibiyotikler de yalnızca başka enfeksiyonların eklenmesini önlerler. En yararlı ilaçlar aspirin ve yatıştırıcılardır. Bu hastalıklara karşı geçerli bir aşı da yoktur; çünkü bazen nedeni grip virüsü olmakla birlikte, çoğunlukla başka virüsler sözkonusudur ve çocuğun bunlara karşı bağışıklığı kendiliğinden kazanması gerekir.

Burun - Boğaz İltahapları

Burun-boğaz iltihaplan bazı çocuklara fazla sıkıntı vermez. Bazılarıysa tersine, kış boyu bu hastalıkların birinden kurtulup ötekine yakalanırlar.

Zamanla durumda bir iyileşme görülür. 7 vede 8 yaş dolaylarında, bir dönüm noktasına gelindiği söylenebilir. Bu yaştan sonra, mevsimlere bağlı olarak enfeksiyonlar gene görülmekle birlikte, eskiden olduğu kadar sık değildir; belirtiler de hafiflemiş, nezleler aşağı yukarı yetişkinlerinkine benzer bir görünüm almıştır.

Bu döneme ulaşılmcaya kadar, çocuğu normal yaşam koşulları içinde tutmak, eve kapatmamak, oda sıcaklığını fazla artırmamak, sıcaktan soğuğa çıkmaktan ve hava akımlarından fazla korkmamak gerekir.

Burun-boğaz enfeksiyonlarını önlemek olanağı yoktur. Aşılar ve duyarsızlaştırma yöntemleri soruna tam bir çözüm getirememiştir. Bunun dışında, gerekli görülürse, burun etlerinin (yutak bademciği), hattâ bademciklerin alınması etkili olabilir.

Sinüs İltihapları

Sinüslerin, yani üst çene kemiğindeki, kalbur kemikteki ya da alın kemiğindeki oyukların enfeksiyonuna, sinüs iltihabı (sinüzit) adı verilir.

İvegen alın sinüsü iltihabı: 3 yaşından önce görülmez; yalın bir nezle gibi başlar. Bununla birlikte, dikkat çekici bazı belirtiler verir. Alın bölgesinde baş ağrıları (burunda bol miktarda ve irinli akıntı yoksa, genellikle az görülür); inatçı ve yüksek ateş; yorgunluk. Röntgen filmi çekilirse, irinle dolu yüz ön sinüslerinde tüllenme görülür.

Yerel (burun damlaları, yutağın mikroptan arındırılması) ve genel (antibiyotik tedavisi) tedaviyle kısa sürede iyileşir.

Sünüs İltihapları

Genellikle, ihtilat ve tekrarlama yapmaz. Çoğunlukla da tek yanlıdır. Ergenlik çağında çocuklarda, yalnızca tek yanlı irinli bir akıntıyla yansıyan ve çoğunlukla baş ağrısı yapmayan, enfeksiyon kökenli süreğen sinüs iltihabı görülebilir.
Kalbur kemik sinüsü iltihabı: 2 vede 8 yaşlar arasında görülür. Klinik belirtiler göz çevresindedir. Çoğunlukla tek yanlıdır: Göz ve gözkapaklarının iç ucu önce belirsizleşir, daha sonra şişer. Gözler üstünde ağrı vardır. Antibiyotik tedavisine çabuk girişmek gerekir; çünkü önemsenmezse, irinli biçime dönüşebilir; bu biçim, kafatası içindeki toplardamar sinüslerinin iltihaplanıp tıkanmasına yolaçarak, ciddi sinirsel ihtilatlara neden olabilir. Ayrıca, tekrarlama olasılığı da yüksektir.
Enfeksiyon kökenli ivegen üstçene sinüs iltihapları: Öksürük kesici tedaviye direnç gösteren uzun süreli ve inatçı bir öksürükle yansırlar. Yanak bölgesinde ağrıya neden olurlar. Bu durumda mutlaka, sinüs ve göğüs filmleri çekmek gerekir. Antibiyotik tedavisi, hastalığı hemen her zaman iyileştirir; ama tekrarlamalara sık raslanır.

Anjinler

Bademciklerde virüs ya da bakteri enfeksiyonuyla nitelenir, özellikle 3 yaşından sonra, küçük salgınlar halinde görülürler. Başlıca klinik belirtiler yüksek ateş (39-40°C), yorgunluk, boğaz ağrısı, yutkunmada ağrı, bazen de kulağa doğru yayılan ağrılardır. Dil beyazdır. Bademcikler de şişer ve değişik görünümler verebilir: Kırmızı ya da bulamaç gibi (yani, çukurlarda peynirsi görünüşlü beyazımsı birikintiler). Bazen bademciklerde iltihap hücrelerine ve yüzeysel tabakanın ayrılmasından oluşan beyaz renkli yalancı zarlara raslanabilir. Çoğunlukla, çene altında şişkin ve ağrılı lenf düğümleri görülür.

Hastalığın etkenleri çok çeşitlidir (streptokok; pnömokok, stafilokok; v.b.).

En sık raslanan etken streptokoktur; yolaçtığı anjin çok ağrılıdır; bademcikler de çok kırmızı bir renk alır. Ama bu belirtiler değişmez ve özgül değildir. Sözgelimi, bazen streptokok anjini, kızıl hastalığı tablosunun bir bölümünü oluşturabilir. Streptokok türlerinden birinin (beta alyuvar yıkıcı streptokok) yaptığı anjinin özel tehlikeleri arasında ivegen eklem romatizması, özellikle de anjin yeterli güçte ve gerekli sürede tedavi görmemişse (10 gün süreyle penisilin), 15 gün sonra başgösteren ivegen böbrek yumacıkları iltihabı (akut glomerülonef-rit) sayılabilir. Bu tür anjinlerden sonra, sidikte albümin araştırması yapmak gerekir.

Aşısının bulunmasından bu yana kuşpalazı kökenli anjinlere raslanmamaktadır. Anjin etkenleri virüslere sık raslanır. İlke olarak virüsler lenf düğümlerinde büyümeğe yolaçmaz. Bazen de bulaşıcı mononükleoz ya da coxsackie A grubu virüsü gibi çok özel belirtiler gösterirler (bademcikler normaldir, ama yutakta, bademcikler üstünde ve yumuşak damakta serpme halinde saydam küçük kesecikler oluşur). Ateş çok yüksektir.
Anjinler


Anjinler çok bulaşıcıdır, ama 7 vede 8 gün içinde kendiliklerinden geçer.

Tedavi şunları kapsar:

— ateşin düşürülmesi;

— ağıza püskürtülen ilaçlarla yerel mikroptan arındırma;

— hemen her zaman, özellikle önemli anjinlerde 8-10 gün süreyle antibiyotikler verme (klinik belirtiler daha kısa sürede sona erse bile, antibiyotik tedavisi sürdürülür; yalnızca bakteri kökenli anjinlerde gereklidir).

Yutak Bademciklerinin Alınması

Yutak bademciklerinin (burun etleri) alınması, genellikle gereksiz bir girişimdir. Burun-boğaz iltihaplarının üst üste tekrarlaması ve çocuğu kış aylarında rahat bırakmaması sonucu, annenin sabrının tükenerek öteden beri yaygın biçimde bütün hastalıkların nedeni olduğuna inanılan yutak bademciklerinin alınmasını istemesi, anlayışla karşılanabilir; ama aynı anne, bir sonraki kış aynı dertlerin yenilendiğini görerek düş kırıklığına uğrayacaktır. Bunda şaşılacak bir şey de yoktur; çünkü yutak bademcikleri, burun-boğaz enfeksiyonunun nedeni değil sonucudur ve virüs saldırılarına karşı bünyenin ek bir korunma aracıdır. Sık sık tahrişe uğrayan dokular irileşir, ama bu irileşmeyi aldırmak, iyileşmeyide sağlamaz.

Günümüzde yutak bademciklerinin alınmasına aşağıdaki koşullar varsa karar verilmektedir:

— burun-boğaz enfeksiyonları kulak iltihabına da yolaçıyorsa (yutağın burun parçasının temizlenmesi, enfeksiyon sürecinin kulağa doğru yayılmasını önleyebilir);

— lenf oluşumlarında, sürekli ateşe yolaçan irinli ve süreğen bir enfeksiyon varsa (antibiyotikler nedeniyle bu durum günümüzde azalmıştır);

Yutak Bademcikleri

— etlerin iriliği bozukluklara yolaçacak ölçülere varmışsa (çok ender raslanır).

Görüldüğü gibi, çocuk hekimine düşen görev, çocuğun yaşamının ilk yıllarının keyfini kaçıran ve önlenmesi olanaksız burun-yutaK enfeksiyonlarını kabullenmeye anneyi inandırmaktır.

Bademciklerin Alınması

Bademciklerin alınmasına (amigdalektomi), günümüzden kırk yıl kadar önce başlanmış, ama biraz aşırılığa kaçılmıştır. Bu aşırılığa kaçmada girişimden sonra çocuk felcinin solunum felciyle sonlanan biçimde ortaya çıkmasının da etkisi olmuştur. Ama günümüzde çocuk felci, aşı sayesinde ortadan kalkma yolunda olan bir hastalıktır.

Buna karşılık, bademciklerin alınmasının gerçekten gerekli olduğu durumlarda da çeşitli bahanelerle (özellikle alerji) ameliyattan kaçmıldığı da görülmektedir.

Bademciklerin iriliği ile duyulan sıkıntı arasında mutlak bir ilişki olmayabilir. Kocaman bademcikler zararsız, gizli küçük bademciklerse hastalık yuvası olabilir.

Sonuçlarsak, enfeksiyonlar her kış 7-8 kez tekrarlıyorsa ve her seferinde yüksek ateş yapıyorsa, özellikle de kulak enfeksiyonları sık, genel durum kötü ve iştah kesikse, bademcikleri aldırmaktan kaçınmamak gerekir. Bu durumlarda, oldukça yalın bir girişim olan bademcik ameliyatı, sevindirici sonuç verecektir.

Bademciklerin alınması başka nedenlerle de gerekli olabilir: Küçük, hattâ farkına bile varılmayan yerel bir enfeksiyon, bedenin uzaktaki bölgelerini etkileyebilir (ivegen eklem romatizması, kalp hastalıkları, v.b.).

Bademcikler

Görüldüğü gibi, bademciklerin alınması ancak bazı kesin durumlarda gereklidir; ama gerekli olduğu zaman da, varsayımsal bazı sakıncalarla ameliyattan kaçınmamak gerekmektedir.

Ameliyatta bazı kurallara uymak gerektiği açıktır. Ender durumlar dışında, 4 yaşından küçük çocuklar ameliyat edilmemeli, önceden kan tahlili yapılarak kanama tehlikesi olmadığı kesinlikle saptanmalıdır.

Genel uyuşturma gereklidir.. Ameliyatın teknik koşulları da özenle yerine getirilmelidir.

Gözönünde bulundurulması gereken 2 tehlike vardır:

— kanamanın erken başlaması: Ender raslamr; çoğunlukla 7-8 gün sonra, ameliyat yarasının üstünde oluşan yalancı zar yerinden ayrılırken gerçekleşir;

— genellikle streptokokların neden olduğu enfeksiyon: Ameliyat öncesi bir antibiyotik tedaviyle önlenebilir.

Ayrıca, ameliyatı izleyen 24 vede 48 saatlik süre içinde çocuğa soğuk içecekler, kaymaklı ve meyveli dondurma verilmelidir

İvegen Gırtlak İltahapları

İvegen gırtlak iltihapları (akut İarenjit), çocukta en sık görülen gırtlak hastalıklarıdır; aşağı yukarı tümü virüs kökenlidir. Ama, grip özellikle kentsel bölgelerde çok görülmekle birlikte, ivegen gırtlak iltihabı ihtilatıyla sonuçlanmasına ender rastlanır.

Birkaç gün önceden nezle ya da enfeksiyonlu bir dönem olabilir. Bir gece apansızın boğuk ve ardı arkası kesilmeyen, havlar gibi öksürükle başlar. Ses kısılır, solunum güçleşir, huzursuzluk görülür.

Solunum güçlüğü ya da soluk darlığının şiddeti, bir çocuktan ötekine değişebilir. Bazen tehlikeli bir durum alarak acil tedavi gerektirir: Solunum sırasında göğüs kafesi bombeleşir, deri kaburgaların arasına, hattâ altına çekilir; ateş inişli çıkışlıdır.

Çocuğun genel durumu çoğunlukla iyidir; ama sıkıntının apansızın artabileceğini unutmamak gerekir. İlaç tedavisi sıkıntıyı hızla azaltmazsa çocuk hastaneye kaldırılmalıdır. Çocuğun yattığı oda nemli olmalıdır. Tedavi, aspirin, yatıştırıcı ilaçlar (barbitürik asit türevleri; kodein), boynun çevresine sıcak kompres ve kas içine kortizon iğnelerini içerir ve 1 vede 2 saat içinde sıkıntıları geçirir; ama ortaya çıkabilecek kan kalsiyum düzeyi düşüklüğü (hipokalsemi) belirtilerini mutlaka araştırmak gerekir. Öte yandan, hastalığın tekrarlama olasılığının büyük olduğu da unutulmamalıdır.

Gırtlak İltahapları
Gırtlak dili altı yerleşimli gırtlak iltihabının tablosu çok farklıdır. Gerçi klinik belirtiler (öksürük , ses kısılması, derinin kaburgalar arasına çekilmesi) aynıdır; ama ateş sürekli ve yüksektir, çocuk havlar gibi öksürmez. Tedavi, sıkıntıları rahatlatmaz. Belirtilerin sürmesi sonucu büyük bir solunum güçlüğü ortaya çıkar ve günlerce sürebilir; nedeni, gırtlaktaki iltihaplı ve enfeksiyonlu ödemdir. Çocuğu rahatlatmak, damardan antibiyotik ve kortizon türevleri vermek gerekir. Tablo ciddidir; gözetim de sıkı olmalıdır.

Kızamık, suçiçeği ve kuşpalazı (ender olarak) da gırtlak iltihabına yol açabilir.

Kulak İltihapları

Dış kulak iltihapları: Sık raslanırlar. Kulak zarını etkilemez, dış kulak yolu derisini etkiler ve özel tedavi gerektirirler. Nedenleri çeşitlidir (kaşırken oluşan yaralar, egzama, impetigo).

Hastalık etkeni stafilokoktur. Muayenede dış kulak yolunun irin dolu olduğu görülür, ağrı şiddetlidir, ateş ve lenf düğümü büyümesine bazen raslanır, bazen raslanmaz.

İltihap tepkisi (ateş) yoksa, tedavi yereldir (damla, merhem); ateş ve bol miktarda irinli akıntı varsa, yerel tedaviye ek olarak aspirin ve genel antibiyotik tedavisine başvurmak gerekir.
Kulak İltihapları

İvegen orta kulak iltihapları: Çoğunlukla, önce bir burun-boğaz iltihabı ya da nezle görülür. Yaz aylarında yüzerken de hastalık kapılabilir. Ayrıca, nedenler arasında sürekli burun çekmek ya da şiddetli sümkürmek sayılabilir. Süt çocuklarında sırtüstü çok uzun süreli yatış da, hastalık etmenleri arasındadır.

Hastalığa yolaçan etkenler bakterilerdir (stafilokok, streptokok).

Nezleli çocuğun kulaklarından birinde apansızın ağrı belirir; ateş 39-40°C’a yükselir. Kulak iltihabı bazen ağrısızdır, bazen de süt çocuğu aralıksız ağlar: Bu durumlarda, kulak zarları sistemli biçimde muayene edilmelidir.

Kulak iltihabının 3 evresi vardır:

— başlangıç aşırı kanlanma ve serum toplanmalıdır; kulak zarı çok kırmızı bir renk alır;

— sonra irin toplanmaya başlar (irinli dönem); yerleşmesi 24 saat ister;

— hiç bir tedavi uygulanmazsa, kulak zarı kendiliğinden delinerek önce hafifçe kanlı, daha sonra doğrudan doğruya irinli akıntı gelmeye başlar; akıntı dış kulak yolundan gelir.

Kulak iltihabı ilk evrede, herhangi bir tedavi olmaksızın kendiliğinden de geçebilir.

Gene de, enfeksiyon hızla ilerleyebileceğinden, genel bir antibiyotik tedavisine başvurmak daha iyi olur. Sonraki evrelerde, antibiyotik tedavisi mutlaka uygulanmalıdır. Kulak-burun-boğaz hekimleri, sistemli olarak irinli aşamada kulak zarını delerler (parasentez); çocuk hekimleriyse daha titiz davranır, ancak çok şiddetli ağrılarda bu çareye başvururlar. Antibiyotik tedavisi, durumun ciddiliğine göre 8-15 gün (ortalama) sürdürülür ve ancak kulak zarları denetlendikten sonra kesilir. Kulak iltihabının 3 haftada iyileşmesi gerekir.

Tedavi sayesinde ihtilatlara giderek daha ender Taşlanmaktadır; başlıcaları şunlardır:

— tekrarlamalar: Sık raslanır (yutak bademciklerinin alınması ancak geçici bir iyileşme sağlar) ve bazen kalıcı izler bırakabilir (kulak zarı delinmesi, bir ölçüde işitme yitimi);

— şakak kemiğinin mememsi parçası iltihabı (mastoyidit): Antibiyotikler kullanılmaya başlanmasından bu yana, belirtileri değişmiştir; çoğunlukla fazla belirti vermez, genel belirtiler de, kulak muayenesinde bulunan özel belirtiler de pek açık değildir. Kulak iltihabı uzuyor, bir türlü geçmiyorsa, çocuğun kilosunda artış olmuyor ya da düşme oluyorsa, mide ve barsak bozuklukları varsa, şakak kemiğinin mememsi parçası iltihabı akla gelmelidir.

Cerrahi girişim genellikle önemli bozunlara yolaçar; ameliyat sonrası dönem uzun ve güçtür; çoğunlukla, ameliyatın birkaç kez tekrarlanması böylelikle gerekir.

Kulak

Kulak üç bölüme ayrılır. Üstü deri ile kaplı kıkırdak yapılı ve girintili çıkıntılı olan kulak kepçesi ile şakak kemiği içinde ortakulağa doğru giden kulak yolundan oluşan dışkulak, şakak kemiğinin iç bölümünde iki santimetre çapında kemiklerin (çekiç, örs, özengi) bulunduğu ortakulak işitme olayının gerçekleştiği içkulaktır.

Dışkulak yolunun bitiminde, kulak zarı vardır. Kulak yolunda özel bezlerin salgıladığı yağlı madde kulak kirini oluşturur. Kulak kiri, kulak yol ve zarını yumuşak tutar. Dışkulakta kişiye göre değişen sıklıkta kıllar da bulunur.

Ortakulak, içi hava dolu boşluktur. Yutağın üst bölümünden uzanan öslaki borusu ile hava alır. Bu hava kulak zarının, kuvvetli seslerden yırtılmasını önler. Çekiç kemiği, kulak zarına bağlıdır. Üzengi kemiğinin tabanı, içkulağın kemik duvarı üzerindeki oval pencereye geçmiştir, örs kemiği ise, bu iki kemik arasındadır. Kulak zarı ses dalgalarıyle titreştiği zaman zara bağlı çekiç ke miği sarsılır, ötekiler de titreşimi içkulağa iletir. İçkulaktaki kemik dolambaç ve zar dolambaç adı ile anılan iki dolambaç vardır. Kemik dolambaç, kulak kemiği içindeki dolambaç oyuklardır. Ya rım daire kanallar, dalız ve salyangoz olmak üzere üç bölüme ayrılır. Bu üç bölüm birbiri içine açılır. Dalız bölge ortakulağa oval ve yuvarlak penceresinden açılır. Oval pencereye ortakulaktaki üzengi kemiği dayanır. Yuvarlak pencere ise kulak zarı adı verilen bir zarla örtülüdür.

Zar dolambaç, kemik dolambacın yarım daire şeklindeki salyangoz bölgeleri içine, arada boşluklar bırakarak yerleşmiştir. İşitme olayının önemli merkezini oluşturan korti organı zar dolambacın salyangoz bölgesi içinde bulunur.

Korti organı, içinde çok sayıda işitme hücreleri olan bir organdır. Bu hücreler kortikoval adı verilentbir tünel meydana getirecek şekilde dizilirler. Hücrelerin üzerinde tüycükler vardır, içkulağa gelen ses bu hücrelere aktarılır. İşitme siniri, işitme hüclerinden aldığı sesi beyindeki işitme merkezine götürerek işitme olayı böylece gerçekleşir.

Içkulakta değişik düzeylere yerleşmiş üç yarım daire kanalı vardır. Bu kanallar başın yönelme hareketlerini kaydeden alıcılardır. Bu kanallar, içindeki sıvının yükselmesi alçalmasi sisteme baştn hareketlerini kaydebilme yeteneğini verir. İkinci sistem dalız kanalıdır. Burada bulunan kesecik ve tulumcuk adını alan iki oluşum vardır. Bu bölümlerin içinde bulunan tüylerin ve otolit adı verilen cisimciklerin bileşimi yerçekimine göre beden dengesini temin eder

Kulak Hastalıkları

Dış Kulağın Doğuştan Gelişme Bozuklukları: Kulak kepçesi, hem dış kulak yolunun korunmasını hem de sesi toplayarak, iç kulağa iletilmesini sağlar. Doğuştan bozukluklarda kulak kepçesinin basit şekli bozuklukları yanısıra yapısal değişikleri de görülür. Bu değişiklikler tek ya da çift taraflı olabilir. Gerekirse dışkulak yolunun görünümünü düzeltecek plastik onarımlar yapılır. Günümüzde kıkırdak nakli kolaylıkla yapıldığından onarım kolaydır. Ameliyatın başarılı olamayacağı durumlarda, yapay kulak kepçeleri takılmaktadır. Bunlar plastikten ya da diğer uygun maddelerden hazırlanmakta görümü düzeltmek amacı ile kulağa takılmaktadır.

Gürültü ile İlgili İşitme Kayıpları: Yüksek ve rahatsız edecek nitelikteki seslerin büyük çoğunluğu işitme aygıtında haraplanma yapar. Bu haraplanma ivecjen ya da süreğendir. Kulağın yakınında patlayan mantar, çocuklarda sık görülen haraplanma nedenidir. Rok ve diğer disko müzikleri kulakta harap-lanmaya yol açabilir. İşitme kayıpları sürekli olabilir. Çocuklar gürültülü işyerinden uzak tutulmalıdır. Yetişkinlerde iş yerindeki gürültü nedeniyle sağırlıklar olabilir. Evdeki genç kız ve genç erkekler özellikle kardeşlerini düşünerek, teyplerini sonuna kadar açmamalıdırlar.
Sekizinci Sinir Tümörü: Sekizinci sinir, işitme sinirinin diğer adıdır. Çevre dokularda bulunan tümörlerin yayılması ya da doğrudan sinire ait tümörlerdir. Sinirin zedelenmesi işitmeyi engeller. Sağırlığa neden olabilir. Tümör aşırı derecede büyüyecek olursa işitme kaybının yanısıra yüzde felçler, gözlerde uyuşmalar ortaya çıkar. Tanı, odyometrik değerlendirmelerle konur. Büyük tümörlerin çıkarılması güçtür. Küçük tümörler kolay çıkarılacağından zamanında kulak, burun, boğaz hekimine hemen başvurmak gerekir.

Kulak Memesi İltihapları: Kulak memesindeki iltihapların kıkırdağa yayılmadan önlenmesi gerekir. Kulakmemeleri gelişi güzel deldirilmemelidir. Meydana gelecek bir enfeksiyon kulak kepçesinin bütünüyle hırpalanmasına neden olabilir. Delme işlemi hekimler tarafından yapılmalıdır.

Dış Kulak Yolunda Çıban Çıması: Dış kulakta kıl diplerinin haraplanması ya da kuruluk sonucu, çatlaklarda çıban ve apseler gelişir. Bunlar olgunlaştıktan sonra boşaltılarak tedavi edilir. Kulak yolunun minicanlılardan arınmasını sağlayacak, özel bazı sıvılar da yararlı olur. Ağrılar için ağrı kesici ilaçlar alınır. Ancak kulağa bir hekimin önerisi olmadan bir takım maddeler akıtılmamak dır.

Dış Kulak Yolunda Çıkıntıların Olması: Bazen kemik uzantıları kulak yoluna ilerleyerek, daralmasına yol açar. Üzerindeki deri, çok yüzeysel olduğundan, en ufak bir zedelenmede kanama olur. Dışkulak yolunda biriken akıntının akmasını da engeller. Kemiklerin cerrahi yolla çıkarılması gerekir.

İvegen Orta Kulak Memesi Yangısı: Orta Kulağın en önemli savunma mekanizması östaki borusudur. Östaki borusu, ortakulağı genzin arkasına bağlar. Sürekli yutkunma ve diğer uygulamalarla orta kulağın hava değişimi sağlanır. Bu hava değişimi aynı zamanda orta kulakla dışkulak yolu arasındaki basıncı da dengeler. Topçuların top atışı sırasında ağızlarını açmaları östaki borusu aracılığı ile ortakulağa ulaşacak olan ses dalgaların dışkulak yolundaki basınçla dengeleyebilmesi içindir, östaki borusu titrek tüylü epitel ile döşenmiştir. Ortakulağın dıştan gelen yabancı maddelere karşı korunmasında bu titrek tüylü yapının büyük yardımı vardır. Minicanlılar östaki borusu aracılığı ile orta kulağa girer, hapşmrken ya da diğer yollarla meydana gelen basıncın etkisi ile östaki borusu ağzından başlayan iltihaplı olay ortaku-doğru ilerler. Minicanlılar, basıncın etkisi ile de ortakulağa fırlatılır. Ortakulaktaki iltihaplanma diğer üst solunum yolu iltihaplanmaları ile birlikte olur.

Ortakulağın ivegen yangısında en önemli bulgular kulak ağrısıdır. Bu kulak ağnsı kulak zarının yırtılmasına ve çene ekleminin şakak kemiği ile yaptığı eklemin yangılanmasına bağlı olur. Ağrı oldukça şiddetlidir. Dişlerin kapanması bozulur. Çiğnemeyi göçleştirir. Orta kulakta salgınıp birikmesi sonucu iletim bozulur. Hasta sanki bir borunun içerisinden konuşuyormuş gibi bir duygu içerisindedir. Muayene sırasında kulak zarı yangılı ve kalınlaşmıştır.

Muayene sırasında bazı kulak kemiklerini görebilirler. Oysa orta kulak ivecen yangısındaki. kalınlaşma bu kemikçiklerin görülebil-mesini engeller. Zann ortası çöküktür. İvegen ortakulak yangısı çevre kemik ve dokulara yayılabilir. Kemik yapılarda ve çevre dokularda iltihaplanma ve apse yapar. Yayılım hemen her yönedir. Ayrıca, içkulaktaki geçitler aracılığı ile çevre kemik yapıyı eriterek, kafa içi bölgelerin yangılanması da görülür. Tedavisinde yerel ve genel ağrı kesiciler kullanılır. Hekime başvuruncaya kadar sıcak, masaj yararldır. Aspirin ve benzeri ağrı kesiciler alınabilir. Hekime zamanında gidilir ve kulak zarı hekim tarafından delinirse yara kolay kapanır. Hekime gitmekte geç kalınırsa iltihap zan deler yaranın kapanması çok güçleşir. Zarın büyük ameliyatlarla onanmını gerektirecek bozukluklar ortaya çıkar. Hekim gerekli antibiyotik tedavisi ile birlikte salgılann azaltılmasını sağlayacak tedaviyi de başlatır. Ancak, tedavinin dikkatli ve hekimin önerdiği süre kullanılması gerekir. Başlangıç döneminde hekime başvurulursa iltihaplanma antibiyotiklerle ortadan kaldınlabilir.

* Kulak ağrısi sırasında kulağa hiç bir şey damlatılmaz,

* Süt, sağılmaz,

* Zeytin yağı akıtılmaz,

* Kulak aktığı zaman asla damla kullanılmaz,

* Kulak zarı delik ise yıkanmada kulak girişine vazelinli pamuk tıkanarak suyun kaçması önlenir

* Dışkulak ve kulak yolu, küçük parmağa sarılmış bir havlu ile temizlenmelid ir.

* Kulak ağrılarında zamanında hekime başvurulur,

* Kulakta biriken kirler hekim tarafından temizlenir.

BİLİMSEL adı kolesteatoma olan bu hastalıkta, yüzeyde boynuzsu bir tabaka birikir. Deri, orta kulağa ilerleyecek olursa, dökülen boynuzsu tabaka hücreleri orta kulakta birikir. İlerleme için za-nn delik olması gerekir-. Artık birikintisi üzerinde minicanlıların üremesi kötü kokulu bir akıntının sürekli akmasına neden olur. Hastalık, çevredeki kemik yapıları eritir. Menenjieal komplikasyonların meydana gelmesine yol açar. Tek tedavisi ameliyattır.

Kulak Hastalıkları – 3

Kulakta Yabancı Cisimlerin Bulunması: Çocuklar yabancı cisimleri sık sık kulaklarına kaçırırlar. Böyle bir durumda hemen hekime götürmelidir. Ancak, halkın sık yaptığı büyük bir yanlış vardır. Kulağa, nohut, fasulye, buğday v.b. şeyler kaçtığında kesinlikle kulağa su damlatılarak çıkarılmasına çalışılmaz. Bunlar su alıp şişerek kulak zarının zedelenmesine ve yırtılmasına yol açar.

Kulak Zarının Doğuştan Şekil Bozuklukları, kulak kepçesi ve diğer kulak yapılarındaki gelişim bozuklukları ile birliktedir. Kimi zaman kulak zarı yetersiz gelişmişken kimi zaman da yerleşim yeri hatalıdır. Plastik cerrahi ile onarımı mümkünse hemen yapılır. Değilse gereksiz uygulamalardan kaçınılır.

Kulak zarının yırtılması, bir çok nedene bağlıdır. Bunların içinde, en önemlisi ivegen ortakulak yangısıdır. Diğeri zedelenmedir. Ani patlama, sürekli basınç yumruk gelmesi, hatalı suya daima, su kayağı gibi olaylar zedelenme yapar. Kulak zarı 8 mm. çapındadır. Ortakulak yangılarında yırtılabilir. Yangı sırasında, hekime gidilmelidir. Gidilmeyecek olursa, zar ken-dilğinden delinerek, içerisindeki cerahat akar. Bu durumda zarın kendi kendini onarımı çok zordur. Çoğu kez de yetersiz bir onanm olur. Bazen, aşın duyarlılık sonucu kulak zarı delinebilir. Kulak incelemeleri otoskop adı verilen aletle yapılır. Kulak zarı delindiğinde hasta cerahatli bir akıntının varlığından yakınır. Bu cerahat, orta kulaktan gelir. Hemen orta kulak yangısı, tedavi edilmelidir. Bu kişiler kulaklarına su kaçırmamalıdırlar. Su, beraberinde mini canlıları birlikte taşır. Bu da ortakulaktaki yangının tekrar alevlenmesine ve kulak zanndaki deliğin onarılmaz hale gelmesine neden olur. Çocukları denize sokmadan hekimin önerileri alınmalıdır. Banyo yaparken, kulağa su kaçmaması için plastik tıkaç ya da pamuk konmalıdır.

Kulak Kemikçiklerinin Doğuştan Bozuk Olması: Ses iletimini almak üzere, hazır bekleyen sinir uçlarına bağlı alan kulak kemikçikleri, ortakulakta yer aljr. Bu kemikçiklerin bir ya da birkaçı doğuştan eksikse iletim aksar. Kimi zaman da bu kemikçikler birbiri ile hatalı bağlantı yaparlar. Bütün bu gelişim bozuklukları iletim tipi sağırlık nedeni olabilir.

Otoskleroz: Şakak kemiğinin bazı bölgelerinde anormal kemik büyümeleri sonucu olan bir hastalıktır. Daha çok içkulak ile ortakulak arasında bulunan oval pencerede yer alır. Buradaki büyüme kulak kemikçiklerinin pistona benzer şekilde oval pencereyi iterek iç kulak sıvısı içerisindeki sinir uçlarının etkilenmesini engeller. Genellikle soya çekimle ilgilidir. Daha çok yirmi yaşından sonra başlar. On yaşının altındaki çocuklarda da işitme kaybına neden olabilecek, kadar otos-kleroz gelişebilir Ameliyatla düzeltilmesi gerekir.

Kulak Hastalıkları – 4

Seröz Ortakulak Yangısı: Oluşumu tam bilinmeyen bir hastalıktır. Östaki borusunun ağız içine açılan ucunda tıkanıklık meydana gelmesi sonucu, ortaya çıktığı bilinir. Bu durumda ortakulak yeterince havalanamaz ve minicanlıların üremesi için, iyi bir ortam oluşturur. Her zaman mini-canlı üremeyebilir. Minicanlı üreme-diği zaman ortakulakta bulunan gaz, emilerek, yerini renkli bir sıvı doldurur. Bu ise iletim tipi işitme kaybına yol açar. Çok hafif ağrı olur. Kulak zan gergindir. Kimi zaman bu olayiar sonucu zarın kulak kemikciklerinp yapıştığı görülür.

Zamanında hekime başvurulduğunda önce östaki borusunun ağzını tıkayan neden ortadan kaldırılır. Daha sonra bozukluklar ameliyatla onanhr.

Süreğen Ortakulak Yangısı, ya da mastoid kemik yangısı, koles-teatoma (inci tümörü) ya da kulağın ivegen yangıları sonucu olur. Kulak zarında delik me”dana gelmesi, östaki borusu tıkanıklıkları iltihaplanmaların artmasına neden olur. östaki borusu açık kalır ve ortakulağın havalanması yeterli olursa süreğenleşme az olur. Bu konuda belirli bir kural vardır. Sinüs gibi, ortakulak gibi dışarı ile bağlantısı olan vücut ye kemik boşluklarında havalanma yeterli olduğu taktirde yangılanma ihtimali azdır. Sinüslerin ağızlan burun içerisine açılır. Ağızların kapanması sinüslerin havalanması bozar. Aynı durumu da ortakulak için, östaki borusu sağlar. Kulak zan delik olduğu zaman, ortakulağın sık sık iltihaplanması bundandır. Denize girme, yukarıdan ve yüksekten suya atlama, yıkanırken kulağın içerisine su kaçırma en sık nedenlerdir. Kulak yolundan giren minicanlı-rı dışkulaktan kulak içerisine su taşır. Kulak zarı delikse kolayca ortakulağın içerisine girer. Östaki borusu da tıkalı ise minicanlılar burada kolayca üreyerek süreğen yapıya yol açarlar. Eğer süreğen ortakulak yangısı zamanında tedavi edilmeyecek olursa, çevrede bir tepki dokusu oluşur. Bu doku hemen hemen ortakulağın içerisini bütünüyle kaplayarak kemikleri, çalışmaz duruma getirir. Ses ileti minde kulak zarına bağlı, çekiç, ors ve üzengi kemiklerinin bağlantısı gereklidir. Bağlantı aksadığında ses içkulağa- çok zor iletilir. Sonuçta duyma azalır. Ortakulağın ötesine yayılan iltihap kafa içi dokuları da etkileyerek daha ağır durumlara yol açar. Süreğen ortakulak yangısında kulak burun boğaz hekiminin önerilerine bütünüyle uyarken dış kulak yolunun ve kulak zarının iyi korunması da gerekir

Korti Organının Doğuştan Gelişme Bozukluğu: Korti organı ses iletiminde sinir yolunun başlangıcıdır. Organ genetik ya da embriyon gelişmesi sırasında dış etkilerle bozulursa sinir iletimi de bozulur. Genetik hastalıkların çoğunda korti organının gelişme bozukluğu da birlikte bulunur. Hastalıkların tanısında, önemli bulgulardan biridir. Gebelik sırasında geçirilen bazı hastalıklar ve kullanılan ilaçlar da organın haraplanmasına yol açar. Bu iki olayın oluşumu farklı ise de sonucu korti organının işlevini yapamaması biçiminde görülür. Kinin, streptomisin, kanamisin gibi ilaçlara, kulağa toksik ilaçlar denir. Bu ilaçlar, anne tarafından kullanılacak olursa, bebeğin korti organının yapısını bozarlar. Çocuk doğuştan sağır olur. Sağırlık dil öğrenimini de engelleyeceğinden sağır ve dilsiz adı verilen sakat grubu oluşur. Bu tip sağırlıklar, çoğu kez iki taraflıdır. Anne karnında bebeğin oksijensiz kalması ya da kan uyuşmazlığı gibi durumlar da sağırlık yapabilmektedir. Sağır ve dilsizliğin tedavisinde en önemli adım erken tanıdır. Çünkü, tanıda geç kalınırsa eğitim aksar. Devlet, bu çocukların topluma kazandırmak için özel okullar açar. Özel kuruluşların da bu tür okul açmaları özendirilmelidir. Ailede sağır, dilsiz varsa, çocuk odyomet-rik değerlendirme ile işitme duyusunun niteliği kesinlikle ölçülmelidir.

Burun

Burun, solunum aygıtının ilk bölümüdür. Alınla üst dudak arasında çıkıntı şeklinde bir koklama organıdır. Burun içerisinde sapan kemiğiyle ayrılan iki burun boşluğu bulunur. Hava, solunum sırasında bu boşluklardan geçerek yutağa ulaşır. Burun boşluğunun üst bölümünde koklama organıda böylelikle bulunur. Koku duyusu çok doğru ve kesin olarak algılanır ve uzun süre akılda kalır. Koku alıcıları tüylü hücrelerdir. Tüyler müköz dokunun içine, hücrenin geri kalan bölümüyle birlikle gömülmüş durumdadır. Hücreler aracılığıyla kokular beyne iletilir. Yeni doğmuş çocukta burun mukozası önemli iş görmez. Bebek yalnız çok tiüçlü kokuları alabilir. Zamanla koku alma duyusu gelişir.

Burun Rahatsızlıkları

Dermıid Kist: Gelişim sırasında epiderm kalıntılarının bulunduğu yapıları içeren bir kisttir. İçerisinde kıl foliküleri, ter bezleri, sebase bezler bulunur. Burnun sırtında bir tümör kütlesi biçiminde olur. Kimi zaman üzerindeki bir açıklıktan sürekli sızıntı yapabilir. Eğer burun içerisinde bulunursa çok yaygın bir alanı kaplar. Ameliyatla çıkarılır.

Arka Burun Deliklerinin Tıkanık Olması: Doğumda, bebeğin solunum güçlüğü çekmesi ile belirlenir. Doğumu yaptıran Sağlık Ocağı ebeleri ağız ve burun salgılarını temizlerken, burun deliklerinin arkadan kapalı olup olmadığına da bakarlar. Bebek etkin olarak soluyamaz ise, acil müdahale gerekin Bu tıkanıklık, zarsı bir yapı ya da kemik nedeniyle meydana gelmiş olabilir. Niteliğine göre deliklerin ameliyatla açılması zorunludur. Doğumu ara ebeleri yaptınrlarsa tanısını yapamazlar. Bebek acil servislere çok kötü durumda götürülür.

Burun Kırığı: Burna gelen darbe ya da düşme sonucu kırıklar olur. Burnun şekli bozulur, üzerinde de bir kanlı şişlik (hernatom) meydana gelir. Çekilen yan burun röntgen filmi kırığın yerini ve derecesini belirler. Beş gün içerisinde kınğın yerine oturtulması, düzeltilmesi zorunludur. Aksi takdirde ameliyatla çok güç düzeltilebilir. Bu nedenle olaydan kısa süre sonra hekime gidilmelidir. Ayrıca burun üzerinde bulunan kan birikintilerinin basıncı kıkırdağın haraplanmasına yol açar. Bu ise burnu ortadan çökerterek eğer şeklini aldırır. Gerekli müdahale ile durumun önlenmesi zorunludur.
Ön Burun Deliklerinin Darlığı: Ön burun deliklerinin zedelenmesi önemli zararlara yol açar. İki tip zedelenme vardır. Biri sürekli burun delikleri ile oynayarak, tahriş edilmesi diğeri ise yakıcı duman ya da sıvıların burna çekilmesidir. Burun deliklerinde herhangi bir daralma varsa, özellikle küçük çocuklarda zamanında onarımı yapılmalıdır. Burun kanamalarının durdurulması için gelişi güzel, ilaç kullanılmaz. Burna, şiddeüi yakıcı ve tahriç edici maddelerin suyunu da çekmemek gerekir. Sinüzitini tedavi edeceğini sandığı için burnuna it kavununun suyunu çeken çok kişi, şiddetli kanama ve kıkırdak haraplanması geçirir. O kadar tehlikeli olur ki hastahaneye yetiştirilen hastanın boğazından delik açılır.

Burna Yabancı Cisim Kaçması: Çocuk yabancı cisimleri, burun deliğine itebilir. Bunlar küçük bil yalar, kolonya kapakları, nohut ve mercimek gibi maddeler olabilir. Burun sıvısı ile bitkisel cisimler şişer. Çevreye baskı yaparlar. Yabancı cisimleri büyük çocuklar, ağızlarını kapayıp, bütün kuvvetleri ile burunlarından üfleyerek dışarı atabilirler. Ancak küçük çocuklarda bu çok zordur. Hekime götürmek gerekir.

İvegen Sinüs Yangısı: Doğumda kafa içerisindeki kemik boşluklarının bir bölümü tam gelişmişken diğerleri daha gelişmemiştir. Alında sinüsler yoktur. Bunlar, yaişla birlikte gelişmelerini tamarnlar. Bir bölümü tam şeklini 12. yaşta alır. Boşlukların içerisi titrek tüylü epitelle kaplıdır.

Titrek tüyler sinüs akıntılarını burun boşluğuna iletilmesini sağlar. Sinüsler buran içerisine kanalcıklarla bağlıdır. Bir bölümü de arkadan yatağa açılır. Eğer burun delikleri ya da sinüslerin boşalmasını sağlayan kanalcıklar tıkanacak olursa, sümüksü salgı birikmeye, parçalanmaya başlar. Bu, minicanlüann üremesine çok elverişli bir ortam yaratır. Nezle ve benzeri hastalıklar sinüs kanalcıklannın tıkanmasın kolaylaştırır. Bu nedenle üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra sinüzit gelişmesi kolaylaşır. Burunda allerjik nezlenin olması da aynı etkiyi yapar.

Belirtiler arasında, yüz ağrısı, burun akıntısı (cerahatli),sabah genizden balgam gelmesi, ateş sayılabilir. Baş ağrısı daha çok sabahlan görülür. Burun içerisinde sürekli cerahatli bir akıntı olur. Röntgen filmi ile sinüs yangısının durumu ve derecesi belirlenir. Sinüzit sanıldığı gibi basit bir hastalık değildir. Çevre kemik yapılann iltihaplanması apse ve kiste neden olur. Bu nedenle sinüzitin tedavisi tam ve etkin olmalıdır. Zamanında tedavi edilmeyen sinüzit süreğenlesin Kimi zaman beynin ana dolaşım kanalcıklannda tıkanıklık ve iltihaplanma, tehlikeli olabilir. Sinüzitte en büyük tehlike, yarım yamalak tedavi olmak, hekimin önerdiği tedaviyi yanda kesmektir.

Süreğen Sinüs Yangısı – Kronik Sinüzit: Burun nezlesi ve alerjisi gibi sürekli hastalıkların yanm tedavisi, sinüzitin süreğenleşmesine yol açar. Zorunlu durumlarda cerrahi uygulama yapılır.
Burunda Alerji ve Polip: Alerjide cevap organı genellikle burundur. Allerji yapan etkenler tepkilerini burunda gösterirler. Burun, üzerini örten tabaka çok damarlıdır, özellikle solunum yolu ile gelen allerji yapıcı maddeler olumsuz etkilerdir. Eğer allerji yapan maddeler ile uzun süre karşılaşılırsa sarkan et büyümeleri, polip ortaya çıkar. Burunda sık sık enfeksiyon geliştirirler. Polipler ameliyatla alınır.

Burun Kanamaları, çocuklarda burun bölmesinin ön tarafından olur. Bölümün kuruması, küçük damarların çatlaması, kanamaların kolaylaşmasına neden olur. Bu tip kanamalar, burun üzerine dıştan baskı uygulamakla kolayca önlenir. Burna, bir litre suya dokuz gram iuz konularak hazırlanan karışımdan sürekli damlatılacak olursa, hem. burun tıkanıklıktan, hem de bu tip kanamalar önlenir. Arka taraf kanamalarının durdurulması zordur. Çünkü ün taraf kanamalarına göre daha şiddetlidir. Pıhtılaşma mekanizmasının bozukluğunda görülür. Zamanında hekime götürmek gerekir. Bazı kan hastalıkları ile kötücül hastalıklarda da daha şiddetli kanamalar olabilir.

Ayrıca burun kanamalarında soğuk kompresler uygulanır.-Burun kemerine ve ense köküne yerleştirilen çok soğuk bir kompres ya da buz parçalan atardamarların daralmasına yardım eder. Çocuğun boyun çevresindeki giysilerin gevşek olmasına dikkat edilmelidir.

Burun deliklerini on dakika süreyle sıkarak kanama durdurulabilir.

Boğazımız

Boğaz, boynun ön bölümü ve bu bölümü meydana getiren organların tümüdür. Burun boşluğunun arkasından başlar, ağız boşluğunun arkasından geçer, dil kökünün ardından önde gırtlak, arkada yemek borusu olarak iki bölüme ayrılan bir borudur. Boğaz, besinleri yemek borusuna iletmekle kalmaz, dışarıdan alınan havayı soluk borusuna akciğerlerden çıkan havayı burun ya da ağza verir. Yemek yutulurken yumuşak damak, burun boşluğunu yutaktan ayırır. Gırtlak, gırtlak kapağı tarafından kapanır, kaslar yardımı ile yiyecekleri mideye iter.

Gırtlak soluk borusunun üst bölümü olup, boyun hizasında ve ön tarafta hemen derinin altında bulunur. Bağlarla desteklenen ve ilişkin kasların yardımı ile hareket eden, oldukça sert bir kıkırdak çatıdan yapılmıştır. Gırtlak bir ses organıdır, iç yüzeyi çok katlı titrek tüylü epitel dokuyla kaplanmıştır. Gırtlak boşluğunun içine doğru karşılıklı birer çift kıvrım vardır. Sesin oluşumunda rol oynayan yalnızca alt taraftaki kıvrımlardır. Bunlara böylece alt ses telleri denir. Üst taraftaki kıvrımlara da üst ses telleri denir. Alt ses telleri, bunlarla ilgili kaslar tarafından gerilir, akciğerlerden gelen havayla titreşirler ve ses meydana gelir. Boğaz ve organları dışardan gelecek mikroplarla doğrudan karşı-laştıklarından^sistem hastalıkları meydana gelir.

Boğaz Rahatsızlıkları

Yarık Damak ve Yarık Dudak: Doğuştan olan bozukluklar arasında en yaygın olanı yarık damak ve yarık dudaktır. 600 doğumda bir bu tip bozukluk görülür. Nedeni kesinlikle bilinmemektedir. Genetik ve çevresel bir takım etkenlerin sonucu ortaya çıktığına inanılır. Ailede yarık damak ya da dudak varsa yeniden görülme ihtimali vardır. Annede kızamıkçık, grip, kabakulak ve su çiçeği gibi hastalıkların olması, gebelikte kortikosteroid ilaçların kullanılması, bebek oksijenlenme yetersizliği, annede kansızlık, gebelik toksemisi (bkz. eklampsi, preeklampsi) yarık dudak ve damak görülme ihtimalini artınr.

Yarık damak ve dudakta yapılacak müdahale yangın büyüklük ve yerleşimine göre belirlenir. Plastik cerrahinin gelişmesi onarımı kolaylaştırmıştır. Yalnız yarık damak Ve dudaklarla uğraşan hekimlik dalı vardır. Yarık damak ameliyattan başın alacağı son şekil hesaplanarak yapılır. Yarık dudak ameliyatı ise daha kolaydır. Yarık damak ameliyat: genellikle 18 ay dolayında yapılmalıdır. Bu dönemden sonra, konuşma başlayacaktır. Doğumdan sonra yapılacak en önemli muayenelerden biri bebekte yarık damak kontrolüdür. Eğer varsa, hekime danışarak, beslenmenin nasıl yapılacağı, ameliyatın zamanı kararlaştırılır. Yarık damak ve dudağın annedeki bir hastalık ile bir ilişkisi” ‘ yoktur. Doğal karşılanmalı zamanında hekime gidilerek çözümü aranmalıdır.

Soluk Borusuna Yabancı Cisim Kaçması: Bebek soluk borusuna yabancı cisim kaçmışsa ayaklarından tutularak sallanır. îki kürek kemiği arasına el ayası ile sertçe vurulur. Çocukta bu işlem yan yatırılarak yapılır. Çıkmazsa uğraşmamalı, hemen hekime iletilmelidir.

Bademcik İltihabı: Akkan düğümcüklerinin streptokok adı verilen minicanlılann bir grubu tarafından meydana getirilen iltihaplı hastalıktır. özellikle hemolitik tipi tarafından meydana getirileni en tehlikeli olanıdır. Bademcik iltihabında hastalık belirtileri, ani olur ve şiddetli gelişir. Ateş oldukça yüksektir. Boğazdaki şişlik ve ağrılı durum yutmayı güçleştirir.

Enfeksiyon, aşağı doğru yayılırken, seste kabalaşma, kalınlaşma ve çatallanma meydana gelir. Giderek boğulur. Nefes alma hırıltılı durum alır. öksürük başlar. Hastalıkta boğazda yaralar ve apseler ortaya çıkar. Kalp, kann içi organları ile böbreklerde haraplanmalar yapar.

Genellikle okul ve kalabalık ailelerde, yakın temasla geçiş kolay olur. Hastalığın teşhis ve tadavisi kolaydır. Yalnız ilaç kullanmaktaki hatalı bir tutum bu hastalığın olumsuz sonuçlarını ortaya koyar. Bunlardan en önemlisi romatizma ile kalp kapakçıklarının ve böbreklerin süzücü sistemlerinin bozulmasıyıa görülen durumlardır. Hekimin verdiği tedaviyi çocuğun canının yanmaması gerekçesiyle yapmayarak yanda kesmek durumu kö-tüleştirir. Minicanlılann tam olarak ortadan kaldırılmaması, sonradan hastalığı daha da şiddetlendirir.

Bu hastalıkta en önemli olan büyüklere zarar vermeyen ve boğazlarında bulunan mikroplann çocuklara geçtiklerinde şiddetli hastalık yapabilmeleridir. Oysa taşıyıcı dediğimiz hastalığa yakalanmaksızın hastalık etkenini taşıyan kişilerin önceden belirlenilmesi ve basit bir tedavi uygulaması ile hastalık ortadan kalkar. Bademcikler çevresinde oluşan apse boğazın yumuşak dokusunda birikip böylece yutağı daraltabilir.

Bademcikler Hemen Alınmalı mıdır?

Günümüzde etkin ilaç ve uygun kültürle hastalığın türü bilinmekte, tedavisi yapılmakta ve kronikleşmeden önlenebilmektedir. Bademcik iltihaplan, çocuklar arasında en sık görülenidir. Halk arasında bademciklerin alınması, ahnmalannda hiç bir zararın olmayacağı şeklinde bir kanı vardır. Bademcikler, çok tehlikeli hastalık etkenlerinin yerleşmesine zemin hazırlayan organla olmakla birlikte, sorun bademciklerde değil, bu hastalıklarla ilgili yeterli tedavinin yapılamamasıdır. Bu nedenle gereksiz yere bademcikler, aldınlmamalıdır.

Bademcikler, boğazın çevresinde yer alan akkan düğümleridir. Bunlar vücudun savunmasında önemli bir yer tutar ve bir kısım zararlı etkenlerin aşağı solunum yollarına inmelerini önler, adeta boğazın girişinde muhafız görevi yaparlar.

Bademcikler, bazen hatalı tedavi uygulamaları ve hekimin ver riği ilaçların yetersiz kullanılmasına bağlı olarak mikroplann üreyip diğer bölgelere yayılımın sağlayan bir odak halinde de görülür. Bu zamanda bademciklerin alınması gerekir, özellikle romatizmal hastalık tehlikesinin olduğu çok fazla sayıda ve ileri derecede bademcik iltihabı geçirenlerde, hekimler, bademciklerin alınmasını önerirler.

Normalde bademcikler çocukluk yıllannda büyüktür. İlkokul çağına başladıktan sonraki bir kaç yıl içerisinde küçülmesi beklenir. Fakat sürekli enfeksiyon etkeninin yerleşmesi bunların küçülmesini pngellfr. Normal koruyucu yaDilanhı yitirerek, enfeksiyon etkenin diğer bölgelere kadar yayabilen organlar durumuna golMen Bu durumlarda hekimler alınmasını gerekli görebilir. Onun dışında, özellikle çok küçük yaşlarda alınması tehlikeli olabilir. Aynca günümüzde, sindirim sistemi kötücül hastalıklar ile bademciklerin küçük yaşta alınması arasında yakın bir bağlantının olduğu bilinir. Bu da durumun önemini daha da artırır. Süreğen iltihaplar, bademciklerin büyük olması nedenidir. Bu sırada enfeksiyon etkenleri ile uyum içerisindedir ve yaşayıp çoğalmalarına imkan sağlar. Diğer dokulara yayılımı söz konusu olmasa bile, parçalanma ürünlerinin vücutta olumsuz durumlara yol açtığı bilinmelidir. Söz gelimi, romatizma, mikropların direkt etkisinden çok, vücudun gösterdiği allerjik tepkimenin bir sonucudur. Bu ise kalp kapakçıkları, böbrekler eklemlerin bozulması ve hatta hayatı bile tehlikeye düşürür, üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında hekimin verdiği tedaviyi kesinlikle yarıda kesmemeli verilen süre ve miktarda uygulamalıdır. Bademcik iltihaplanmalarında verilen penisilin vp diğer enjeksiyonları yanda kesmek çok tehlikelidir. Bu durum, bademcik iltihabının kronikleşmesine ve ileride daha şiddetli hastalıkların geçirilmesine yo! açan Çocuğun geçirdiği üst solunum yolu enfeksiyonları konusunda hekime aoğru bilgi verilir. Sorunu gereğinden fazla küçültmek ya da büyütmek hekimi böylelikle yanıltır.